सर्व ITR फॉर्म (AY 2026-27) प्राप्तिकर विभागाकडून अधिसूचित: जाणून घ्या नवीन बदल
केंद्रीय प्रत्यक्ष कर मंडळाने (CBDT) ३० मार्च २०२६ रोजी निर्धारण वर्ष २०२६-२७ (Assessment Year 2026-27) म्हणजेच आर्थिक वर्ष २०२५-२६ (FY 2025-26) साठी सर्व प्राप्तिकर रिटर्न (ITR-1 ते ITR-7) फॉर्म अधिकृतपणे जारी केले आहेत. दरवर्षीप्रमाणे यंदाही करदात्यांना ३१ जुलै २०२६ पूर्वी आपला रिटर्न भरायचा आहे.
परंतु, यंदाच्या ITR फॉर्म्समध्ये पगारदार वर्गासाठी एक अतिशय महत्त्वाचा आणि दिलासादायक बदल करण्यात आला आहे. aapalathakare.in च्या या विशेष लेखात आपण या नवीन बदलांची आणि ITR भरण्याच्या नियमांची सविस्तर माहिती पाहणार आहोत.
महत्त्वाची माहिती: ITR फॉर्ममधील सर्वात मोठे बदल (AY 2026-27)
यंदाच्या अधिसूचनेत खालील तीन प्रमुख बाबी करदात्यांनी लक्षात ठेवणे अत्यंत आवश्यक आहे:
१. ITR-1 (सहज) मध्ये आता दोन घरांचे उत्पन्न (Two House Properties) दाखवता येणार: हा यंदाचा सर्वात मोठा बदल आहे. यापूर्वी, जर एखाद्या करदात्याकडे दोन घरे असतील आणि त्यातून उत्पन्न (भाडे) मिळत असेल, तर त्यांना ITR-1 भरता येत नव्हता; त्यांना अधिक किचकट असा ITR-2 किंवा ITR-3 फॉर्म भरावा लागायचा. मात्र आता नवीन नियमानुसार, ज्या करदात्यांना ‘दोन घरांच्या मालमत्तेतून’ उत्पन्न मिळत आहे, ते देखील अत्यंत सोपा असा ITR-1 (Sahaj) फॉर्म भरू शकतील. यामुळे लाखो पगारदार व्यक्तींचा वेळ आणि सीएची (CA) फी वाचणार आहे.
२. जुन्या कायद्यानुसारच (Income Tax Act 1961) होणार कर आकारणी: १ एप्रिल २०२६ पासून देशात नवीन ‘प्राप्तिकर कायदा २०२५’ (Income Tax Act 2025) लागू होत आहे. त्यामुळे अनेक करदात्यांमध्ये संभ्रम होता. मात्र, प्राप्तिकर विभागाने स्पष्ट केले आहे की, Assessment Year 2026-27 (म्हणजेच १ एप्रिल २०२५ ते ३१ मार्च २०२६ या काळात कमावलेले उत्पन्न) चे रिटर्न हे जुन्याच ‘इन्कम टॅक्स ॲक्ट १९६१’ आणि ‘नियम १९६२’ नुसार भरले जातील. नवीन कायद्याचे नियम हे पुढील वर्षीच्या (AY 2027-28) रिटर्नसाठी लागू होतील.
३. वाढीव प्रकटीकरण (Enhanced Disclosures): जे करदाते आपले उत्पन्न करमुक्त मर्यादेच्या (उदा. २.५ लाख किंवा ४ लाख) खाली असल्याचे सांगून ITR भरत नाहीत, त्यांच्यासाठी नियम कडक केले आहेत. जर तुमचा २५,००० रुपयांपेक्षा जास्त TDS कापला गेला असेल किंवा चालू खात्यात १ कोटींपेक्षा जास्त रक्कम जमा असेल, तर तुम्हाला ITR भरणे बंधनकारक आहे. नवीन फॉर्म्समध्ये यावर बारकाईने लक्ष ठेवण्यासाठी अतिरिक्त रकाने (Disclosures) देण्यात आले आहेत.
कोणता फॉर्म कोणासाठी? (थोडक्यात माहिती)
ITR-1 (Sahaj): ५० लाखांपर्यंत उत्पन्न, पगार, पेन्शन, दोन घरांपर्यंतचे उत्पन्न आणि बँकेचे व्याज असणाऱ्या निवासी व्यक्तींसाठी.
ITR-2: ५० लाखांपेक्षा जास्त उत्पन्न, भांडवली नफा (Capital Gains), परदेशी मालमत्ता किंवा NRI असणाऱ्या व्यक्तींसाठी (ज्यांचे व्यवसायातून उत्पन्न नाही).
ITR-3: व्यवसाय किंवा पेशातून (Business/Profession) उत्पन्न असणाऱ्या व्यक्तींसाठी.
ITR-4 (Sugam): कलम 44AD, 44ADA अंतर्गत प्रिझम्प्टिव्ह टॅक्सेशन (Presumptive Taxation) निवडणाऱ्या छोटे व्यावसायिक आणि फ्रीलांसर्ससाठी.
ITR-U व ITR-V: ITR-U हा जुना रिटर्न अपडेट करण्यासाठी (४८ महिन्यांच्या आत) आणि ITR-V हा रिटर्न व्हेरिफाय करण्यासाठी वापरला जातो.
All ITR Forms PDF
प्रक्रिया / अर्ज पद्धत (थोडक्यात)
प्राप्तिकर विभागाच्या ई-फायलिंग पोर्टलवर (eportal.incometax.gov.in) पॅन कार्डद्वारे लॉगिन करा.
‘e-File’ > ‘Income Tax Return’ वर क्लिक करा.
Assessment Year म्हणून AY 2026-27 निवडा.
तुमच्या उत्पन्नानुसार योग्य ITR फॉर्म (उदा. ITR-1) निवडा.
प्री-फिल्ड माहिती तपासा, आवश्यक माहिती भरा आणि फॉर्म सबमिट करा.
आधार OTP द्वारे ३० दिवसांच्या आत रिटर्न ई-व्हेरिफाय (e-Verify) करा.
आवश्यक कागदपत्रे
पॅन कार्ड आणि आधार कार्ड
फॉर्म १६ (Form 16)
फॉर्म २६एएस (Form 26AS) आणि AIS (Annual Information Statement)
बँक स्टेटमेंट आणि गुंतवणुकीचे पुरावे (जर जुन्या कर प्रणालीचा लाभ घेत असाल)
अधिकृत दुवे (Official Links)
ई-फायलिंग पोर्टल: incometax.gov.in
ITR फॉर्म्स डाऊनलोड करण्यासाठी ई-फायलिंग पोर्टलवरील ‘Downloads’ सेक्शनला भेट द्या.
AY 2026-27 साठी ITR फॉर्म्स वेळेवर अधिसूचित झाल्यामुळे करदात्यांना मोठा दिलासा मिळाला आहे. विशेषतः ITR-1 मधील दोन घरांच्या नियमामुळे रिटर्न भरणे अधिक सोपे झाले आहे. फॉर्म 26AS आणि AIS मधील माहिती तपासून, ३१ जुलै २०२६ या अंतिम तारखेपूर्वी आपला रिटर्न नक्की फाईल करा जेणेकरून दंड लागणार नाही.
