शालेय स्तरावर एनसीसी प्रशिक्षणाचा मार्ग मोकळा; क्रीडा मंत्र्यांचे निर्देश
महाराष्ट्रातील विद्यार्थ्यांमध्ये शिस्त, निरोगीपणा आणि नेतृत्वगुण विकसित करण्याच्या महत्त्वाकांक्षी उद्दिष्टासह राज्य शासनाने मोठे पाऊल उचलले आहे. क्रीडा व युवक कल्याण मंत्री ॲड. माणिकराव कोकाटे यांनी शालेय स्तरावर राष्ट्रीय छात्र सेना (एनसीसी) चे प्रशिक्षण अनिवार्य करण्याच्या दिशेने महत्त्वपूर्ण सूचना केल्या आहेत. यामुळे राज्यातील लाखो विद्यार्थ्यांना एनसीसीचे अनुशासन, राष्ट्रभावना आणि क्रीडाप्रेम यांचा लाभ घेता येणार आहे.
एनसीसी प्रशिक्षणाचे महत्त्व अधोरेखित
मंत्री ॲड. माणिकराव कोकाटे यांनी मंत्रालयात आयोजित एनसीसी, स्काऊट आणि गाईड संदर्भातील विशेष बैठकीत सांगितले की, “शालेय जीवनातच विद्यार्थ्यांमध्ये स्वयंशिस्त, शारीरिक स्वास्थ्य आणि नेतृत्वक्षमता विकसित व्हावी, यासाठी एनसीसीचे प्रशिक्षण अत्यावश्यक आहे.” शालेय शिक्षण मंत्री दादाजी भुसे यांनी याला दुजोरा देत केंद्र शासनाकडे यासंदर्भात प्रस्ताव सादर करण्याच्या सूचना केल्या. ते म्हणाले, “एनसीसी प्रशिक्षणामुळे विद्यार्थ्यांमध्ये राष्ट्रभावना, शिस्त आणि क्रीडाप्रेम अधिक प्रभावीपणे रुजेल. ही तरुण पिढी भविष्यात देशाच्या बांधणीत महत्त्वाची भूमिका बजावू शकते.”
क्रीडा प्रशिक्षणात क्रांतिकारी बदलांची घोषणा
शालेय स्तरावर सक्तीचे क्रीडा प्रशिक्षण सुरू करण्यावरही मंत्री कोकाटे यांनी भर दिला. ते म्हणाले, “माजी सैनिक, एनसीसीचे स्वयंसेवक आणि क्रीडा शिक्षकांच्या मदतीने शाळेतील शिक्षकांना क्रीडा आणि कवायतीचे प्रशिक्षण दिले जावे. लहान वयातच विद्यार्थ्यांना मैदानी खेळांची गोडी लागली पाहिजे. भविष्यात ऑलिम्पिक सारख्या आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये महाराष्ट्राचे खेळाडू प्रभावी सहभाग नोंदवू शकतील, यासाठी ठोस धोरण आखावे.” यासोबतच खेळात विशेष कामगिरी बजावणाऱ्या खेळाडूंना शिक्षक म्हणून प्राधान्याने नियुक्ती देण्याचा प्रस्तावही शासनाला विचाराधीन घेण्याच्या सूचना करण्यात आल्या.
एनसीसी: राष्ट्रनिर्माणाचे शक्तिपीठ
राष्ट्रीय छात्र सेना (एनसीसी) ही केवळ लष्करी प्रशिक्षण देणारी संस्था नसून, नेतृत्वगुण, चारित्र्यसंवर्धन, सेवाभाव आणि खिलाडूवृत्ती रुजवण्याचे प्रभावी माध्यम आहे. एनसीसीचे प्रमुख उद्दिष्ट देशाच्या आपत्कालीन परिस्थितीत मदतीसाठी शिस्तबद्ध आणि प्रशिक्षित तरुण शक्ती उभी करणे हे आहे. यंदाच्या वर्षी (२०२३-२४) राज्यात १,००,८८४ विद्यार्थी एनसीसी अंतर्गत प्रशिक्षण घेत आहेत. यापैकी ६१,३२८ विद्यार्थी कनिष्ठ विभागात तर ३९,५०२ विद्यार्थी वरिष्ठ विभागात सहभागी आहेत.
स्काऊट-गाईड: सामाजिक समरसता आणि अनुशासनाचे बाळकडू
एनसीसी व्यतिरिक्त स्काऊट-गाईड चळवळही विद्यार्थ्यांमध्ये सहिष्णुता, नैतिक मूल्ये आणि सामुदायिक भाव विकसित करण्यात महत्त्वपूर्ण भूमिका बजावत आहे. ग्रामीण, शहरी आणि आदिवासी भागातील विद्यार्थ्यांपर्यंत पोहोचून त्यांच्यात सामाजिक बांधिलकी आणि कर्तव्यपरायणता यांची जाणीव निर्माण करणे, हे या उपक्रमाचे प्रमुख उद्दिष्ट आहे.
राज्यातील शिक्षण व्यवस्थेत मोठे बदल घडणार
या निर्णयामुळे राज्य शासनाच्या शिक्षणव्यवस्थेत खालील मोठे बदल घडण्याची शक्यता आहे:
- शालेय अभ्यासक्रमात एनसीसीचे अनिवार्य एकीकरण – विद्यार्थ्यांना शैक्षणिक वर्षात निश्चित तास एनसीसी प्रशिक्षणासाठी राखीव ठेवावे लागणार.
- क्रीडा शिक्षकांची संख्या वाढवणे – शाळांमध्ये क्रीडा शिक्षकांच्या रिक्त जागा भरण्यावर भर.
- माजी सैनिकांना शिक्षणक्षेत्रात संधी – लष्करी सेवेतून निवृत्त झालेले जवान शाळांमध्ये क्रीडा प्रशिक्षक म्हणून काम करतील.
- खेळाडू-शिक्षक नियुक्तीला प्राधान्य – राज्य व राष्ट्रीय स्तरावरील पदक विजेत्या खेळाडूंना प्राधान्याने शिक्षक पदांवर नियुक्ती.
- ऑलिम्पिकसाठी तयारी सुरू – शालेय स्तरावरच तिरंदाजी, कुस्ती, खो-खो, कबड्डी सारख्या पारंपरिक खेळांना चालना.
मंत्री कोकाटे यांचा विद्यार्थ्यांना संदेश
“प्रत्येक विद्यार्थ्याने एनसीसी प्रशिक्षण घ्यावे, हीच आमची अपेक्षा आहे. यामुळे केवळ शारीरिक स्वास्थ्य सुधारणार नाही, तर देशभक्ती, अनुशासन आणि नेतृत्वगुणही विकसित होईल. भविष्यातील भारताचे सैनिक, अधिकारी आणि नेते याच शाळा-कॉलेजांमधून घडणार आहेत,” असे ॲड. कोकाटे म्हणाले.
एक पाऊल पुढे, राष्ट्रनिर्माणाकडे…
एनसीसी आणि स्काऊट-गाईड सारख्या उपक्रमांमुळे महाराष्ट्रातील तरुण पिढी अधिक सक्षम, सुदृढ आणि राष्ट्रसेवेसाठी तत्पर बनेल, यात शंका नाही. केंद्र शासनाच्या सहकार्याने हे उद्दिष्ट लवकरच पूर्णत्वास जाईल, अशी अपेक्षा व्यक्त केली जात आहे.
