आदर्श राज्य शिक्षक पुरस्कार आता नव्या नावाने: ‘डॉ. जे. पी. नाईक आदर्श राज्य शिक्षक पुरस्कार’
महाराष्ट्र शासनाच्या उच्च व तंत्र शिक्षण विभागातर्फे दिला जाणारा प्रतिष्ठित “आदर्श राज्य शिक्षक पुरस्कार” आता एका नव्या नावाने ओळखला जाणार आहे. राज्याचे उच्च व तंत्र शिक्षण मंत्री, मा. श्री. चंद्रकांत पाटील यांनी घोषित केल्यानुसार, हा पुरस्कार यापुढे प्रख्यात शिक्षणतज्ज्ञ “डॉ. जे. पी. नाईक आदर्श राज्य शिक्षक पुरस्कार”(Dr. J. P. Naik Adarsh Rajya Shikshak Puraskar) या नावाने प्रदान केला जाईल. हा निर्णय केवळ पुरस्काराचे नाव बदलणारा नसून, तो एका महान शिक्षणतज्ज्ञाच्या कार्याप्रती कृतज्ञता व्यक्त करणारा आणि शिक्षक सन्मानाला अधिक उंची देणारा आहे.
का झाला हा महत्त्वपूर्ण बदल? डॉ. जे. पी. नाईक यांचे योगदान
शिक्षण क्षेत्रातील दीपस्तंभ म्हणून ओळखले जाणारे डॉ. जयंत पांडुरंग नाईक (जे. पी. नाईक) हे कोल्हापूर जिल्ह्यातील बहिरेवाडी गावचे सुपुत्र. ५ सप्टेंबर १९०७ रोजी जन्मलेल्या डॉ. नाईक यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य शिक्षणाच्या प्रसारासाठी आणि विकासासाठी समर्पित केले.
- राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय स्तरावर कार्याची दखल: त्यांचे कार्य केवळ महाराष्ट्रापुरते मर्यादित राहिले नाही, तर केंद्र शासन, देश-विदेश आणि युनेस्को (UNESCO) सारख्या आंतरराष्ट्रीय संस्थेनेही त्यांच्या शैक्षणिक कार्याची दखल घेतली.
- शिक्षणाचे सार्वत्रिकीकरण: ग्रामीण आणि वंचित भागातील मुलामुलींपर्यंत शिक्षण पोहोचवण्यासाठी त्यांनी अथक प्रयत्न केले.
- कृतज्ञतेचे प्रतीक: त्यांच्या याच अतुलनीय योगदानाला सन्मानित करण्यासाठी आणि त्यांची स्मृती चिरंतन ठेवण्यासाठी राज्य शासनाने हा निर्णय घेतला आहे.
पुरस्कार निवड प्रक्रियेतही मोठे बदल: अधिक पारदर्शकता आणि गुणवत्ता
पुरस्काराचे नाव बदलण्यासोबतच, शासनाने पुरस्कारार्थी शिक्षकांच्या निवड प्रक्रियेतही महत्त्वपूर्ण सुधारणा केल्या आहेत. या बदलांचा मुख्य उद्देश निवड प्रक्रिया अधिक पारदर्शक (Transparent) आणि गुणवत्तापूर्ण (Merit-based) बनवणे हा आहे. खऱ्या अर्थाने शैक्षणिक क्षेत्रात अध्ययन, अध्यापन आणि संशोधनात मोलाचे योगदान देणाऱ्या शिक्षकांना हा सन्मान मिळावा, यासाठी नवीन अटी, निकष आणि कार्यपद्धती जाहीर करण्यात आली आहे.
अशी असेल नवीन निवड समिती रचना:
१. अंतिम केंद्रीय छाननी समिती:
- अध्यक्ष: कुलगुरू
- सदस्य: उच्च शिक्षण, तंत्र शिक्षण, कला संचालनालय यांचे प्रतिनिधी
- सदस्य: दोन विषय तज्ज्ञ
- सदस्य सचिव: सहसंचालक, उच्च शिक्षण (मुख्यालय)
२. राज्यस्तरीय पुरस्कार निवड समिती:
- अध्यक्ष: उच्च व तंत्रशिक्षण मंत्री
- उपाध्यक्ष: उच्च व तंत्रशिक्षण राज्यमंत्री
- सदस्य: अपर मुख्य सचिव
- सदस्य: राज्यातील दोन मान्यवर शिक्षणतज्ज्ञ
- सदस्य-सचिव: संचालक, उच्च शिक्षण
या निर्णयाचा काय परिणाम होईल?
उच्च व तंत्र शिक्षण मंत्री चंद्रकांत पाटील यांच्या मते, या निर्णयामुळे शिक्षकांचा सन्मान अधिक अर्थपूर्ण आणि प्रेरणादायी ठरेल. डॉ. जे. पी. नाईक यांच्या नावाने दिला जाणारा हा पुरस्कार केवळ एक सन्मान न राहता, तो शिक्षण क्षेत्रातील निष्ठेचे, समर्पणाचे आणि दूरदृष्टीचे प्रतीक बनेल. यामुळे नवीन पिढीतील शिक्षकांनाही उत्कृष्ट कार्यासाठी प्रेरणा मिळेल.
थोडक्यात, “आदर्श राज्य शिक्षक पुरस्कारा”चे “डॉ. जे. पी. नाईक आदर्श राज्य शिक्षक पुरस्कार” (Dr. J. P. Naik Adarsh Rajya Shikshak Puraskar) असे नामकरण करणे हा केवळ एक प्रशासकीय बदल नाही, तर तो महाराष्ट्राच्या शैक्षणिक परंपरेचा आणि मूल्यांचा केलेला एक गौरव आहे.
