प्राध्यापक निवड प्रक्रिया कार्यपद्धती ; अशी होणार प्राध्यापक भरती

परिशिष्ट-अ
(शासन निर्णय क्र. संकीर्ण – २०२५/ ई-८६०४२१/विशि-१, दि.०६ ऑक्टोबर २०२५ सोबतचे सहपत्र)

राज्य सार्वजनिक विद्यापीठांमधील (अकृषी) शिक्षकांच्या भरतीसाठी सुधारित कार्यपद्धती

निवड प्रक्रिया अधिक पारदर्शक, वस्तुनिष्ठ आणि प्रभावी करण्यासाठी खालील कार्यपद्धती तयार करण्यात आली आहे:

उमेदवारांची गुणवत्ता यादी तयार करण्यासाठी शैक्षणिक, अध्यापन आणि संशोधन अहर्ता (ATR) साठी ७५% भारांश (Weightage) आणि मुलाखतीच्या कामगिरीसाठी २५% भारांश असेल.
ATR मध्ये ५० पेक्षा जास्त गुण मिळवणारे उमेदवार मुलाखतीसाठी पात्र ठरतील. विद्यापीठे सहायक प्राध्यापक/ सहयोगी प्राध्यापक/ प्राध्यापक या विविध संवर्गांमध्ये भरल्या जाणाऱ्या प्रत्येक रिक्त जागेसाठी मुलाखतीसाठी बोलावल्या जाणाऱ्या उमेदवारांचे प्रमाण ठरवतील.

३. सहायक प्राध्यापक :-
उमेदवारांच्या शैक्षणिक, अध्यापन आणि संशोधन अहर्तेचे प्रमाणीकरण (७५% भारांश) खालीलप्रमाणे असेल:

A. शैक्षणिक रेकॉर्ड (कमाल गुण ५५)
पदवी (UG), पदव्युत्तर (PG), एम.फिल. (M.Phil.) आणि पीएच.डी. (Ph.D.) साठी गुण आणि भारांश हे पदवी प्रदान करणाऱ्या विद्यापीठाच्या प्रकारावर आधारित असतील. जर उमेदवाराला राष्ट्रीय महत्त्वाच्या संस्थांकडून (IITs, NITs, IISER, IIM इत्यादी) किंवा Quacquarelli Symonds (QS) / Times Higher Education (THE) / ARWU of the Shanghai World University Rankings मध्ये २०० च्या आत रँकिंग असलेल्या परदेशी विद्यापीठांकडून पदवी मिळाली असेल, तर त्यांना सर्वोच्च गुण दिले जातील. केंद्रीय/राज्य सार्वजनिक विद्यापीठे (राज्य/केंद्रीय अभिमत विद्यापीठे) किंवा QS/THE/ARWU of the Shanghai World University Rankings मध्ये २००-५०० दरम्यान रँकिंग असलेल्या परदेशी विद्यापीठांकडून समकक्ष पदवी मिळाल्यास, त्यांना कमाल गुणांच्या ९०% गुण दिले जातील. इतर केंद्रीय/राज्य सार्वजनिक विद्यापीठांसाठी (राज्य/केंद्रीय अभिमत विद्यापीठे) किंवा समकक्ष, त्यांना कमाल गुणांच्या ८०% गुण दिले जातील. उर्वरित यूजीसी मान्यताप्राप्त विद्यापीठांसाठी, त्यांना कमाल गुणांच्या ६०% गुण दिले जातील.

a. पदवी (UG) आणि पदव्युत्तर (PG) परीक्षांमध्ये मिळालेल्या गुणांसाठी गुण
i. पदवी (कमाल गुण ११):
८०% आणि अधिक = ११ गुण, ६०% ते ८०% पेक्षा कमी = ०९ गुण, ५५% ते ६०% पेक्षा कमी = ०७ गुण, ४५% ते ५५% पेक्षा कमी = ४ गुण
ii. पदव्युत्तर (कमाल गुण १८):
८०% आणि अधिक = १८ गुण, ६०% ते ८०% पेक्षा कमी = १६ गुण, ५५% (SC/ST/OBC- नॉन-क्रिमी लेयर/PWD च्या बाबतीत ५०%) ते ६०% पेक्षा कमी = १४ गुण

b. एम.फिल. आणि पीएच.डी. साठी गुण (कमाल गुण २०)
i. एम.फिल.: ६०% आणि अधिक = ५ गुण, ५५% ते ६०% पेक्षा कमी = ०३ गुण
ii. पीएच.डी.: २० गुण
iii. एम.फिल. + पीएच.डी. = कमाल २० गुण

c. JRF/NET/SET साठी गुण (कमाल गुण ६)
JRF सह NET: ०६ गुण; NET: ०४ गुण; SET: ०३ गुण
JRF/NET/SET = कमाल ०६ गुण

B. अध्यापनाचा अनुभव (कमाल गुण ५):
विद्यापीठ/पालक संस्थेने मंजूर केलेल्या अध्यापनाच्या अनुभवासाठी गुण. राष्ट्रीय महत्त्वाच्या संस्थांमधील किंवा QS/THE/ARWU of the Shanghai World University Rankings मध्ये शीर्ष ५०० मध्ये असलेल्या परदेशी विद्यापीठांमधील पोस्टडॉक्टरल अनुभवासाठी प्रति वर्ष १ गुण दिला जाईल. तथापि, अध्यापन/पोस्ट-डॉक्टरल अनुभवाचा कालावधी एक वर्षापेक्षा कमी असल्यास गुण प्रमाणानुसार कमी केले जातील.

C. संशोधन अभियोग्यता आणि नवोपक्रम कौशल्यांचे मूल्यांकन (कमाल गुण १५):
a. संशोधन प्रकाशने (कमाल गुण ६):
संशोधन प्रकाशनांसाठी गुण देताना, केवळ SciFinder, Web of Science आणि Scopus च्या अनुक्रमित (Indexed) जर्नल सूचींचा विचार केला जाईल. SciFinder, Web of Science किंवा Scopus डेटाबेस अंतर्गत सूचीबद्ध केलेल्या संशोधन प्रकाशनांसाठी गुण प्रत्येक शोधनिबंधासाठी (Research Paper) १ गुण असेल. एकल लेखक प्रकाशनासाठी, लेखकाला पूर्ण गुण मिळतील. एकाधिक लेखक असल्यास, मुख्य लेखक (पहिला लेखक किंवा पत्रव्यवहारासाठी लेखक) यांना ५०% गुण मिळतील आणि उर्वरित ५०% गुण इतर सर्व लेखकांमध्ये प्रमाणानुसार वितरित केले जातील. इतर प्रकाशनांसाठी कोणतेही गुण दिले जाणार नाहीत.

b. लिहिलेली पुस्तके/ निर्माण केलेले आयपीआर (कमाल गुण ६):
i. प्रतिष्ठित (राष्ट्रीय/आंतरराष्ट्रीय) प्रकाशकांद्वारे प्रकाशित केलेल्या संपादित खंडांमध्ये एकूण पुस्तकांची आणि अध्यायांची संख्या (ISBN सह):
प्रत्येक लिहिलेल्या संदर्भ पुस्तकासाठी २ गुण. संपादित पुस्तक/ संपादित खंड/अनुवादित पुस्तकातील प्रत्येक अध्यायासाठी १ गुण.
ii. आयपीआर (पेटंट / कॉपीराइट / ट्रेडमार्क / डिझाइन इत्यादी) मंजूर/पुरस्कृत:
प्रत्येक आयपीआर ग्रँटेड बुक्स ऑथर्ड+आयपीआर जनरेटेडसाठी २ गुण. कमाल गुण ६.

c. पुरस्कार (कमाल गुण ३):
आंतरराष्ट्रीय/राष्ट्रीय स्तरावरील (आंतरराष्ट्रीय संस्था/भारत सरकारद्वारे मान्यताप्राप्त राष्ट्रीय संस्थांनी दिलेले पुरस्कार): ०३
राज्यस्तरीय (राज्य शासनाने दिलेले पुरस्कार): ०२
आंतरराष्ट्रीय/राष्ट्रीय/राज्यस्तरीय पुरस्कार: कमाल गुण ३

अशा प्रकारे, सहायक प्राध्यापकाच्या पदासाठी शैक्षणिक, अध्यापन आणि संशोधन अहर्तेचे (A ते C पर्यंत) एकूण भारांश ७५% असेल.

४. सहयोगी प्राध्यापक :-
सहयोगी प्राध्यापकाच्या पदासाठी उमेदवारांच्या शैक्षणिक, अध्यापन आणि संशोधन अहर्तेचे प्रमाणीकरण (७५% भारांश).

A. शैक्षणिक रेकॉर्ड (कमाल गुण ४५)
(पदवी प्रदान करणाऱ्या विद्यापीठाच्या प्रकारानुसार गुणांकनाची पद्धत सहायक प्राध्यापकाप्रमाणेच राहील.)

a. पदवी (UG) आणि पदव्युत्तर (PG) परीक्षांमध्ये मिळालेल्या गुणांसाठी गुण
i. पदवी (कमाल गुण ८):
८०% आणि अधिक = ०८ गुण, ६०% ते ८०% पेक्षा कमी = ०६ गुण, ५५% ते ६०% पेक्षा कमी = ०५ गुण, ४५% ते ५५% पेक्षा कमी = ०३ गुण
ii. पदव्युत्तर (कमाल गुण १५):
८०% आणि अधिक = १५ गुण, ६०% ते ८०% पेक्षा कमी = १३ गुण, ५५% (SC/ST/OBC- नॉन-क्रिमी लेयर/PWD च्या बाबतीत ५०%) ते ६०% पेक्षा कमी = ११ गुण

b. एम.फिल. आणि पीएच.डी. साठी गुण (कमाल गुण १८)
i. एम.फिल.: ६०% आणि अधिक = ०४ गुण, ५५% ते ६०% पेक्षा कमी = ०३ गुण
ii. पीएच.डी.: १८ गुण
iii. एम.फिल.+पीएच.डी. = कमाल १८ गुण

c. JRF/NET/SET साठी गुण (कमाल गुण ४)
JRF सह NET: ०४ गुण; NET: ०३ गुण; SET: ०२ गुण
JRF/NET/SET = कमाल ०४ गुण

B. अध्यापनाचा अनुभव (कमाल गुण ५):
विद्यापीठ/पालक संस्थेने मंजूर केलेला आणि सहयोगी प्राध्यापक पदासाठी निर्धारित केलेल्या किमान वर्षांपेक्षा जास्त असलेला अतिरिक्त अनुभव किंवा महाविद्यालय/अकादमिक/संशोधन संस्थेमध्ये सहायक प्राध्यापकाच्या पदाच्या समकक्ष अध्यापन/संशोधनाचा अनुभव अध्यापनाच्या अनुभवाच्या गुणांच्या गणनेसाठी वापरला जाईल. अतिरिक्त अनुभवासाठी प्रति वर्ष १ गुण असेल.

C. संशोधन अभियोग्यता आणि नवोपक्रम कौशल्यांचे मूल्यांकन (कमाल गुण २५):
a. संशोधन प्रकाशने (कमाल गुण ६):
(गुणांकनाची पद्धत सहायक प्राध्यापकाप्रमाणेच राहील.) सहयोगी प्राध्यापकासाठी निर्धारित केलेल्या किमान संशोधन प्रकाशनांपेक्षा जास्त असलेल्या अतिरिक्त संशोधन प्रकाशनांची संख्या प्रकाशन गुणांच्या गणनेसाठी विचारात घेतली जाईल.

b. लिहिलेली पुस्तके/MOOCs विकसित/IPR निर्माण (कमाल गुण ८):
i. प्रतिष्ठित (राष्ट्रीय/आंतरराष्ट्रीय) प्रकाशकांद्वारे प्रकाशित केलेल्या संपादित खंडांमध्ये एकूण पुस्तकांची आणि अध्यायांची संख्या (ISBN सह): प्रत्येक लिहिलेल्या संदर्भ पुस्तकासाठी २ गुण, संपादित पुस्तक/ संपादित खंड/अनुवादित पुस्तकातील प्रत्येक अध्यायासाठी १ गुण.
ii. SWAYAM, SWAYAM plus, NPTEL, महाज्ञानदीपसाठी MOOCs चा विकास: प्रत्येक विकसित MOOC साठी २ गुण.
iii. आयपीआर (पेटंट / कॉपीराइट / ट्रेडमार्क / डिझाइन इत्यादी) मंजूर/पुरस्कृत: प्रत्येक आयपीआर ग्रँटेड बुक्स ऑथर्ड+MOOCs विकसित+आयपीआर जनरेटेडसाठी २ गुण. कमाल गुण ८.

d. पीएच.डी. मार्गदर्शन (त्याच्या/तिच्या मार्गदर्शनाखाली प्रदान केलेल्या पीएच.डी. पुरस्कारांची संख्या) (कमाल गुण ३): प्रत्येक पीएच.डी. पुरस्कारासाठी १ गुण.

e. विविध सरकारी निधी एजन्सी आणि औद्योगिक/व्यावसायिक सल्लामसलत द्वारे PI म्हणून मंजूर केलेले एकूण संशोधन आणि विकास प्रकल्प निधी (कमाल गुण ५):
INR २ लाखांपर्यंत = १/२ गुण
INR २ लाख ते <= INR ५ लाख = १ गुण

INR ५ लाख ते <= INR १० लाख = २ गुण
INR १० लाख ते <= INR २५ लाख = ३ गुण
INR २५ लाख ते <= INR ५० लाख = ४ गुण
INR ५० लाख = ५ गुण

अशा प्रकारे, सहयोगी प्राध्यापकाच्या पदासाठी शैक्षणिक, अध्यापन आणि संशोधन अहर्तेचे (४-A ते C पर्यंत) एकूण भारांश ७५% असेल.

५. प्राध्यापक :-
प्राध्यापकाच्या पदासाठी उमेदवारांच्या शैक्षणिक, अध्यापन आणि संशोधन अहर्तेचे प्रमाणीकरण (७५% भारांश).

A. शैक्षणिक रेकॉर्ड (कमाल गुण ४०)
(पदवी प्रदान करणाऱ्या विद्यापीठाच्या प्रकारानुसार गुणांकनाची पद्धत सहायक प्राध्यापकाप्रमाणेच राहील.)

a. पदवी (UG) आणि पदव्युत्तर (PG) परीक्षांमध्ये मिळालेल्या गुणांसाठी गुण
i. पदवी (कमाल गुण ७):
८०% आणि अधिक = ०७ गुण, ६०% ते ८०% पेक्षा कमी = ०५ गुण, ५५% ते ६०% पेक्षा कमी = ०४ गुण, ४५% ते ५५% पेक्षा कमी = ०२ गुण
ii. पदव्युत्तर (कमाल गुण १३):
८०% आणि अधिक = १३ गुण, ६०% ते ८०% पेक्षा कमी = ११ गुण, ५५% (SC/ST/OBC- नॉन-क्रिमी लेयर/PWD च्या बाबतीत ५०%) ते ६०% पेक्षा कमी = ०९ गुण

b. एम.फिल. आणि पीएच.डी. साठी गुण (कमाल गुण १७)
i. एम.फिल.: ६०% आणि अधिक = ०४ गुण, ५५% ते ६०% पेक्षा कमी = ०३ गुण
ii. पीएच.डी.: १७ गुण
iii. एम.फिल.+पीएच.डी. = कमाल १७ गुण

c. JRF/NET/SET साठी गुण (कमाल गुण ३)
JRF सह NET: ०३ गुण; NET: ०२ गुण; SET: ०१ गुण
JRF/NET/SET = कमाल ०३ गुण

B. अध्यापनाचा अनुभव (कमाल गुण ५):
विद्यापीठ/पालक संस्थेने मंजूर केलेला आणि प्राध्यापक पदासाठी निर्धारित केलेल्या किमान वर्षांपेक्षा जास्त असलेला अतिरिक्त अनुभव किंवा विद्यापीठ/महाविद्यालयात सहायक प्राध्यापक/सहयोगी प्राध्यापक/प्राध्यापक म्हणून अध्यापनाचा अनुभव किंवा विद्यापीठ/राष्ट्रीय स्तरावरील संस्थांमध्ये समकक्ष स्तरावर संशोधनाचा अनुभव अध्यापनाच्या अनुभवाच्या गुणांच्या गणनेसाठी वापरला जाईल. अतिरिक्त अनुभवासाठी प्रति वर्ष १ गुण असेल.

C. संशोधन अभियोग्यता आणि नवोपक्रम कौशल्यांचे मूल्यांकन (कमाल गुण ३०):
a. संशोधन प्रकाशने (कमाल गुण ६):
(गुणांकनाची पद्धत सहायक प्राध्यापकाप्रमाणेच राहील.) प्राध्यापकासाठी निर्धारित केलेल्या किमान संशोधन प्रकाशनांपेक्षा जास्त असलेल्या अतिरिक्त संशोधन प्रकाशनांची संख्या प्रकाशन गुणांच्या गणनेसाठी विचारात घेतली जाईल.

b. लिहिलेली पुस्तके/MOOCs विकसित/IPR निर्माण (कमाल गुण ८):
(गुणांकनाची पद्धत सहयोगी प्राध्यापकाप्रमाणेच राहील.)

c. पुरस्कार (कमाल गुण ५):
आंतरराष्ट्रीय/राष्ट्रीय स्तरावरील (आंतरराष्ट्रीय संस्था/भारत सरकारद्वारे मान्यताप्राप्त राष्ट्रीय संस्थांनी दिलेले पुरस्कार): ०३
राज्यस्तरीय (राज्य शासनाने दिलेले पुरस्कार): ०२
आंतरराष्ट्रीय/राष्ट्रीय/राज्यस्तरीय पुरस्कार: कमाल गुण ३

d. पीएच.डी. मार्गदर्शन (त्याच्या/तिच्या मार्गदर्शनाखाली प्रदान केलेल्या पीएच.डी. पुरस्कारांची संख्या) (कमाल गुण ५): प्रत्येक पीएच.डी. पुरस्कारासाठी १ गुण.

e. विविध सरकारी निधी एजन्सी आणि औद्योगिक/व्यावसायिक सल्लामसलत द्वारे PI म्हणून मंजूर केलेले एकूण संशोधन आणि विकास प्रकल्प निधी (कमाल गुण ६):
INR ५ लाखांपर्यंत = १/२ गुण

INR ५ लाख ते <= INR १० लाख = १ गुण
INR १० लाख ते <= INR २५ लाख = २ गुण
INR २५ लाख ते <= INR ५० लाख = ३ गुण
INR ५० लाख ते <= INR ७५ लाख = ४ गुण
INR ७५ लाख ते < INR १ कोटी = ५ गुण
INR १ कोटी = ६ गुण

अशा प्रकारे, प्राध्यापकाच्या पदासाठी शैक्षणिक, अध्यापन आणि संशोधन अहर्तेचे (५-A ते C पर्यंत) एकूण भारांश ७५% असेल.

६. मुलाखत –
सहायक प्राध्यापक/ सहयोगी प्राध्यापक/ प्राध्यापक यांच्यासाठी मुलाखतीद्वारे संक्षिप्त यादीतील उमेदवारांचे मूल्यांकन (२५% भारांश).
मुलाखतीतील कामगिरीच्या विविध प्रमुखांसाठी गुणांच्या वितरणासाठी गुणांकन योजना खालील पॅरामीटर्सवर आधारित असू शकते:
i. विषयातील सखोल ज्ञान आणि क्षेत्रातील अलीकडील घडामोडींची समज (१५ गुण)
ii. आधुनिक शिक्षण-सहाय्यक साधनांसाठी भाषा प्राविण्य आणि आयसीटी कौशल्ये (५ गुण)
iii. तार्किक तर्क आणि भविष्यातील योजना (अध्यापन, संशोधन आणि विस्तार) (३ गुण)
iv. संक्षिप्त यादीतील उमेदवारांची पोहोच, विस्तार आणि सह-अभ्यासक्रमाची माहिती आणि NEP धोरणाचे ज्ञान (२ गुण)
पहिल्या दोन पॅरामीटर्सचे मूल्यांकन मुलाखतीच्या वेळी उमेदवाराने केलेल्या सादरीकरणावर आधारित असेल.
मुलाखतीतील कामगिरीच्या विविध प्रमुखांचे वितरण उदाहरणादाखल आहे आणि वैयक्तिक विद्यापीठे त्यांच्या गरजेनुसार गुणांचे वितरण ठरवू शकतात.
मुलाखतीचे गुण निश्चित करण्यासाठी सर्व निवड समिती सदस्यांनी दिलेले सरासरी गुण वापरले पाहिजेत.
मुलाखतीच्या कामकाजाची कठोर गोपनीयता पाळली जाईल. निवड समितीच्या बैठकीच्या व्हिडिओ रेकॉर्डिंगची अंमलबजावणी केली जाईल आणि प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावर लगेचच समिती सदस्यांच्या स्वाक्षरीसह सीलबंद केली जाईल. हा रेकॉर्ड गोपनीय मानला जाईल आणि न्यायालयाच्या कायद्यानुसार आवश्यक असल्यासच सादर केला जाईल.

७. गुणवत्ता यादीची तयारी :-
गुणवत्ता यादी ही शैक्षणिक, अध्यापन आणि संशोधन अहर्ता (७५% भारांश) आणि मुलाखत (२५% भारांश) यांच्या एकत्रित गुणांवर आधारित तयार केली जाईल [एकूण १०० पैकी].

Loading...

Taking too long?

Reload document

| Open in new tab

सहायक प्राध्यापक/ सहयोगी प्राध्यापक/ प्राध्यापक यांच्यासाठी संपूर्ण संवर्गनिहाय मुलाखत प्रक्रिया पूर्ण झाल्यानंतर किमान एका आठवड्याच्या आत संपूर्ण निवड प्रक्रियेचा अंतिम निकाल जाहीर केला जाईल.