एकीकृत पेन्शन योजना (UPS): सरकारी
कर्मचाऱ्यांसाठी एक महत्त्वपूर्ण निर्णय
केंद्र सरकारने २०२५ पासून लागू होणाऱ्या एकीकृत पेन्शन
योजना (Unified
Pension Scheme – UPS) ची घोषणा केली आहे. ही योजना केंद्र
सरकारच्या कर्मचाऱ्यांना निवृत्तीनंतर स्थिर आणि हमी पेन्शन प्रदान करण्यासाठी
तयार करण्यात आली आहे. UPS, राष्ट्रीय पेन्शन योजना (NPS)
आणि जुनी पेन्शन योजना (OPS) यांच्यातील अंतर
भरून काढण्याचा एक महत्त्वाकांक्षी प्रयत्न आहे.
योजना चर्चेत का आहे?
केंद्रीय मंत्रिमंडळाने एकीकृत पेन्शन योजना (Unified Pension Scheme – UPS) लागू करण्यास मंजुरी दिली असून ही योजना १ एप्रिल २०२५ पासून प्रभावी होईल.
या योजनेद्वारे केंद्र सरकारचे कर्मचारी सध्याच्या राष्ट्रीय पेन्शन प्रणाली (NPS)
मधून (Unified Pension Scheme – UPS) मध्ये प्रवेश करू शकतील. राज्य
सरकारांनाही ही योजना स्वीकारण्याचा पर्याय देण्यात आला आहे.
UPS चे प्रावधान आणि वैशिष्ट्ये
१. सुनिश्चित पेन्शन:
– २५ वर्षांच्या सेवेनंतर निवृत्ती झाल्यास, निवृत्तीपूर्वील
१२ महिन्यांच्या सरासरी मूल वेतनाच्या ५०% इतकी मासिक पेन्शन मिळेल.
– किमान १० वर्षांच्या सेवेनंतर निवृत्ती झाल्यास, ₹१०,००० मासिक पेन्शनची हमी असेल.
२. कौटुंबिक
पेन्शन:
निवृत्ती घेतलेल्या कर्मचाऱ्याच्या मृत्यूनंतर त्याच्या
कुटुंबाला, निवृत्तीपूर्वी मिळालेल्या पेन्शनच्या ६०% रक्कम
मिळेल.
३. मुद्रास्फीती
संरक्षण:
पेन्शन रक्कम महागाईनुसार वाढवली जाईल. औद्योगिक श्रमिक
उपभोक्ता मूल्य सूचकांकाच्या आधारे ही गणना केली जाईल.
४. एकरकमी देयक:
ग्रॅच्युइटी व्यतिरिक्त, निवृत्तीच्या वेळी मासिक
वेतनाच्या १/१० गुणक दराने आणि प्रत्येक ६ महिन्यांच्या सेवेसाठी अतिरिक्त देयक
दिले जाईल.
५. विनियोगाचा
पर्याय:
कर्मचारी वैयक्तिक संचयी निधीसाठी गुंतवणूक पर्याय निवडू
शकतात. मात्र, केंद्र सरकार पूल निधीच्या गुंतवणूक निर्णयांवर नियंत्रण
ठेवेल.
६. पर्याय निवडीचे
स्वातंत्र्य:
कर्मचारी NPS मध्ये राहण्याचा पर्याय निवडू शकतात.
मात्र, एकदा निवड केल्यानंतर ती बदलता येणार नाही.
UPS, OPS आणि NPS यांच्यातील
मुख्य फरक
1. पेन्शन गणना पद्धत:
– OPS मध्ये पेन्शन अंतिम वेतनाच्या ५०% होती, तर UPS
मध्ये निवृत्तीपूर्वीच्या १२ महिन्यांच्या सरासरी मूल वेतनाच्या ५०%
इतकी आहे.
– NPS मध्ये निश्चित रक्कम नसून ती गुंतवणुकीच्या परताव्यावर अवलंबून असते.
2. कर्मचारी अंशदान:
– OPS मध्ये कोणतेही अंशदान आवश्यक नव्हते.
– UPS मध्ये कर्मचाऱ्यांचे १०% आणि सरकारचे १८.५% योगदान आहे.
– NPS मध्ये कर्मचाऱ्यांचे १०% आणि सरकारचे १४% योगदान आहे.
3. कर सवलत:
– UPS आणि NPS मध्ये कर्मचार्यांना अंशदानावर कर सवलत
मिळू शकते, तर OPS मध्ये अशी सवलत
नव्हती.
4. न्यूनतम पेन्शन:
– UPS मध्ये ₹१०,००० मासिक पेन्शनची
हमी आहे, जी NPS च्या ₹९,००० इतक्या न्यूनतम पेन्शनपेक्षा जास्त आहे.
Unified Pension Scheme – (UPS) चा राजकोषावर प्रभाव
भारतीय रिझर्व्ह बँकेच्या एका अभ्यासानुसार, सर्व
राज्यांनी जुनी पेन्शन योजना पुन्हा सुरू केल्यास, राष्ट्रीय
पेन्शन प्रणालीच्या तुलनेत त्याचा ४.५ पट अधिक आर्थिक ताण पडेल. या पार्श्वभूमीवर,
UPS ही योजना कर्मचाऱ्यांच्या आर्थिक सुरक्षिततेसोबत राजकोषीय
स्थैर्य टिकवून ठेवण्याचा प्रयत्न करते.
(Unified Pension Scheme – UPS) योजना ही निवृत्तीनंतरच्या आर्थिक स्थैर्याची हमी
देणारी आहे. जुनी पेन्शन योजना आणि राष्ट्रीय पेन्शन प्रणालीमधील तफावत भरून
काढणारी ही योजना सरकारी कर्मचाऱ्यांसाठी आशादायी ठरेल. (Unified Pension Scheme – UPS) चा
प्रभावी प्रचार आणि कार्यक्षम अंमलबजावणी ही सरकारची प्राथमिकता असावी.
- [message]
- ##check## वाचकांसाठी महत्त्वाची सूचना
- कुणीही वेबसाईटवरील माहिती आमच्या परवानगी शिवाय प्रसिद्ध करू नये केल्यास कॉपीराइट कायदा 1976 च्या कलम 107 अन्वये नियमानुसार नोटीस देण्यात येईल.
आपली वेबसाईट आपले सोशल मिडिया जॉईन करा.
- Facebook – https://www.facebook.com/thakareblog
- Twitter – https://twitter.com/aapalathakare
- Instagram – https://www.instagram.com/aapala.thakare/
- Telegram – https://telegram.me/aapalathakare
- Whats App – https://cutt.ly/Next-Update-Group-Join
- Google News- https://news.google.com/publications/CAAqBwgKMNmHlgswrKutAw
- Threads Join Link- https://www.threads.net/@aapala.thakare
