अखेर मोठा बदल! शिष्यवृत्ती परीक्षा पुन्हा इयत्ता ४ थी आणि ७ वी साठी होणार, शासनाचा नवीन GR जाहीर!
नमस्कार विद्यार्थी आणि पालक मित्रांनो,
गेल्या काही वर्षांपासून इयत्ता ५ वी आणि ८ वी साठी होणाऱ्या शिष्यवृत्ती परीक्षेबद्दल (Scholarship Exam) एक सर्वात मोठी आणि निर्णायक बातमी समोर आली आहे. शालेय शिक्षण विभागाने १७ ऑक्टोबर, २०२४ रोजी एक नवीन शासन निर्णय (GR) प्रसिद्ध करून, शिष्यवृत्ती परीक्षेची (Scholarship Exam) रचना पुन्हा एकदा बदलली आहे.
सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे, ही परीक्षा आता पुन्हा एकदा इयत्ता ४ थी आणि इयत्ता ७ वी च्या विद्यार्थ्यांसाठी आयोजित केली जाईल.
अनेक विद्यार्थी आणि पालकांमध्ये या बदलामुळे गोंधळ निर्माण झाला आहे. पण काळजी करू नका, या ब्लॉगमध्ये आपण या नवीन GR मधील प्रत्येक गोष्ट सोप्या भाषेत आणि अचूकपणे समजून घेणार आहोत.
नेमका बदल काय आहे? (The Core Change)
शासनाच्या या नवीन निर्णयानुसार, २०१६-१७ पासून इयत्ता ५ वी आणि ८ वी साठी सुरू असलेली शिष्यवृत्ती परीक्षा (Scholarship Exam) पद्धत आता बदलण्यात आली आहे.
- नवीन नियम: शैक्षणिक वर्ष २०२५-२६ पासून, शिष्यवृत्ती परीक्षेचा स्तर (Level) बदलून तो इयत्ता ४ थी आणि इयत्ता ७ वी असा करण्यात आला आहे.
- नवीन नावे:
- प्राथमिक शिक्षण शिष्यवृत्ती परीक्षा (इ. ४ थी स्तर)
- उच्च प्राथमिक शिक्षण शिष्यवृत्ती परीक्षा (इ. ७ वी स्तर)
थोडक्यात सांगायचे तर, जी परीक्षा मधल्या काळात ५ वी आणि ८ वी साठी होत होती, ती आता परत पूर्वीप्रमाणेच ४ थी आणि ७ वी च्या विद्यार्थ्यांसाठी घेतली जाईल.
सर्वात मोठा आणि गोंधळात टाकणारा मुद्दा: २०२५-२६ हे वर्ष ठरणार ‘अपवाद’!
हा बदल लागू करताना एक वर्षासाठी एक विशेष तरतूद करण्यात आली आहे. फक्त २०२५-२६ या एका शैक्षणिक वर्षासाठी, दोन वेगवेगळ्या शिष्यवृत्ती परीक्षा (Scholarship Exam) होतील.
- जुन्या पद्धतीची शेवटची परीक्षा (इ. ५ वी आणि ८ वी साठी):
- जे विद्यार्थी २०२५-२६ या वर्षात इयत्ता ५ वी आणि ८ वी मध्ये शिकत असतील, त्यांच्यासाठी जुन्या पद्धतीनुसार एक अंतिम (शेवटची) परीक्षा आयोजित केली जाईल.
- परीक्षेचा संभाव्य महिना: फेब्रुवारी २०२६
- नवीन पद्धतीची पहिली परीक्षा (इ. ४ थी आणि ७ वी साठी):
- जे विद्यार्थी २०२५-२६ या वर्षात इयत्ता ४ थी आणि ७ वी मध्ये शिकत असतील, त्यांच्यासाठी नवीन पद्धतीनुसार पहिली परीक्षा आयोजित केली जाईल.
- परीक्षेचा संभाव्य महिना: एप्रिल किंवा मे २०२६
याचा अर्थ, २०२६ या एकाच कॅलेंडर वर्षात दोन वेगवेगळ्या शिष्यवृत्ती परीक्षा होतील. त्यानंतर, म्हणजेच २०२६-२७ पासून, फक्त इयत्ता ४ थी आणि ७ वी साठीची परीक्षा नियमितपणे होईल.
नवीन परीक्षेसाठी पात्रता निकष (Eligibility for New Exam)
नवीन पद्धतीनुसार (इ. ४ थी आणि ७ वी) परीक्षेसाठी खालील पात्रता आवश्यक असेल:
- नागरिकत्व: विद्यार्थी महाराष्ट्राचा रहिवासी असावा.
- शाळा: विद्यार्थी शासनमान्य शाळेत शिकत असावा.
- वयोमर्यादा (दि. १ जून रोजी):
- इ. ४ थी स्तरासाठी:
- सर्वसाधारण प्रवर्ग: १० वर्षे
- दिव्यांग विद्यार्थी: १४ वर्षे
- इ. ७ वी स्तरासाठी:
- सर्वसाधारण प्रवर्ग: १३ वर्षे
- दिव्यांग विद्यार्थी: १७ वर्षे
- इ. ४ थी स्तरासाठी:
परीक्षेचे स्वरूप आणि गुणविभागणी (Exam Pattern)
परीक्षेचे स्वरूप आणि अभ्यासक्रम GR नुसार खालीलप्रमाणे असेल. ही रचना ४ थी आणि ७ वी दोन्ही स्तरांसाठी सारखीच असेल.
| पेपर | विषय | प्रश्नसंख्या | गुण | एकूण वेळ |
|---|---|---|---|---|
| पेपर १ | प्रथम भाषा<br>गणित | २५<br>५० | ५०<br>१०० | १ तास ३० मिनिटे |
| एकूण | ७५ | १५० | ||
| पेपर २ | तृतीय भाषा (इंग्रजी)<br>बुद्धिमत्ता चाचणी | २५<br>५० | ५०<br>१०० | १ तास ३० मिनिटे |
| एकूण | ७५ | १५० |
- निकाल: शिष्यवृत्तीसाठी पात्र होण्यासाठी, विद्यार्थ्यांना प्रत्येक पेपरमध्ये किमान ४०% गुण मिळवणे बंधनकारक आहे.
नवीन शिष्यवृत्तीची रक्कम आणि कालावधी (Revised Scholarship Amount)
शिष्यवृत्ती पात्र विद्यार्थ्यांना खालीलप्रमाणे सुधारित रक्कम मिळेल:
| परीक्षा उत्तीर्ण | शिष्यवृत्तीचा कालावधी | मंजूर रक्कम (प्रतिमाह) | मंजूर रक्कम (प्रतिवर्ष) |
|---|---|---|---|
| इयत्ता ४ थी | ३ वर्षे (इ. ५ वी ते ७ वी) | रु. ५००/- | रु. ५,०००/- |
| इयत्ता ७ वी | ३ वर्षे (इ. ८ वी ते १० वी) | रु. ७५०/- | रु. ७,५००/- |
शासन निर्णय
Loading...
Reload document
Open in new tab वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQ)
प्रश्न १: थोडक्यात सांगा, आता शिष्यवृत्ती परीक्षा कोणत्या इयत्तेसाठी आहे?
उत्तर: आता शिष्यवृत्ती परीक्षा पुन्हा इयत्ता ४ थी आणि इयत्ता ७ वी मध्ये शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी असेल. ५ वी आणि ८ वी ची पद्धत बंद झाली आहे.
प्रश्न २: जे विद्यार्थी यावर्षी (२०२४-२५) ४ थी आणि ७ वी मध्ये आहेत, त्यांची परीक्षा होईल का?
उत्तर: नाही. या GR नुसार, नवीन पद्धत २०२५-२६ पासून सुरू होत आहे. त्यामुळे या वर्षी ४ थी आणि ७ वी मध्ये शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी शिष्यवृत्ती परीक्षेची तरतूद दिसत नाही.
प्रश्न ३: २०२६ मध्ये नक्की कोणाकोणाची परीक्षा होणार आहे?
उत्तर: २०२६ मध्ये दोन परीक्षा होतील:
१. फेब्रुवारी २०२६ मध्ये: जे विद्यार्थी तेव्हा ५ वी आणि ८ वी मध्ये असतील, त्यांची (जुन्या पद्धतीची शेवटची परीक्षा).
२. एप्रिल/मे २०२६ मध्ये: जे विद्यार्थी तेव्हा ४ थी आणि ७ वी मध्ये असतील, त्यांची (नवीन पद्धतीची पहिली परीक्षा).
प्रश्न ४: शिष्यवृत्तीची रक्कम किती आणि कधीपर्यंत मिळेल?
उत्तर: ४ थी मध्ये पास होणाऱ्यांना ५ वी ते ७ वी पर्यंत दरवर्षी रु. ५,०००/- आणि ७ वी मध्ये पास होणाऱ्यांना ८ वी ते १० वी पर्यंत दरवर्षी रु. ७,५००/- मिळतील.
हा ऐतिहासिक निर्णय असून, सर्व विद्यार्थी आणि पालकांनी याची नोंद घ्यावी. आतापासून तयारी करताना इयत्ता ४ थी आणि ७ वी च्या परीक्षेवर लक्ष केंद्रित करावे.
शिष्यवृत्तीपरीक्षा ,ScholarshipExam ,MaharashtraGR ,4thStdScholarship ,7thStdScholarship ,नवीनशिष्यवृत्ती ,शासकीयपरीक्षा ,MSCEPune
