2011 पूर्वीच्या शिक्षकांसाठी TET अनिवार्य? सर्वोच्च न्यायालयाचा ऐतिहासिक निर्णय आणि नवीन नियम

TET Exam News 2026: 2011 पूर्वी नियुक्त झालेल्या शिक्षकांसाठी ‘शिक्षक पात्रता परीक्षा’ (TET) अनिवार्य आहे की नाही, यावर शिक्षण मंत्रालयाने लोकसभेत महत्त्वपूर्ण स्पष्टीकरण दिले आहे. सर्वोच्च न्यायालयाच्या (Supreme Court) ताज्या निर्णयाचा संदर्भ देत सरकारने जुन्या शिक्षकांच्या नोकरी आणि पदोन्नतीबाबत (Promotion) मोठी अपडेट दिली आहे.
जर तुम्ही शिक्षक असाल किंवा शिक्षण क्षेत्रात काम करत असाल, तर हा ब्लॉग तुमच्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचा आहे.

Table of Contents

ठळक मुद्दे (Key Highlights):

विषय: 2011 पूर्वी नियुक्त शिक्षकांसाठी TET ची अनिवार्यता.
संदर्भ: लोकसभा अतारांकित प्रश्न क्र. 1606 (दिनांक 09/02/2026).
निर्णय: सर्वोच्च न्यायालयाचा दिनांकb 01.09.2025 चा आदेश.
कोणासाठी महत्त्वाचे: सरकारी आणि अनुदानित शाळांमधील प्राथमिक व उच्च प्राथमिक शिक्षक.

TET बाबत नेमका वाद काय होता?

2011 पूर्वी जेव्हा शिक्षकांच्या नियुक्त्या झाल्या, तेव्हा शिक्षक पात्रता परीक्षा (TET) अनिवार्य नव्हती. मात्र, RTE Act 2009 (मोफत व सक्तीच्या शिक्षणाचा हक्क अधिनियम) लागू झाल्यानंतर, NCTE ने 23 ऑगस्ट 2010 च्या अधिसूचनेनुसार इयत्ता 1 ते 8 साठी TET पास असणे अनिवार्य केले.
अनेक शिक्षकांचे म्हणणे होते की त्यांची नियुक्ती जुन्या नियमांनुसार झाली आहे, त्यामुळे त्यांना TET मधून सूट मिळावी. यावर आता सरकारने संसदेत सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्णयाचा दाखला देत स्थिती स्पष्ट केली आहे.

सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय (Supreme Court Judgment on TET)

शिक्षण राज्यमंत्री श्री जयंत चौधरी यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, सर्वोच्च न्यायालयाने दिनांक 01.09.2025 रोजी स्पष्ट केले आहे की, RTE कायद्याच्या कलम 23 अंतर्गत TET ही शिक्षकांसाठी किमान पात्रता (Minimum Qualification) आहे आणि ती अनिवार्य आहे.

Loading...
Taking too long?
Reload document
| Open in new tab

न्यायालयाने भारतीय संविधानाच्या कलम 142 अंतर्गत अधिकार वापरून शिक्षकांसाठी खालील दोन गट पाडले आहेत:

1. ज्यांच्या सेवेला 5 वर्षांपेक्षा जास्त कालावधी शिल्लक आहे:
ज्या शिक्षकांची निवृत्ती (Retirement) अजून 5 वर्षांपेक्षा दूर आहे, अशा 2011 पूर्वीच्या शिक्षकांना निर्णयाच्या तारखेपासून दोन वर्षांच्या आत TET परीक्षा उत्तीर्ण करणे बंधनकारक आहे.
2. ज्यांच्या सेवेला 5 वर्षांपेक्षा कमी कालावधी शिल्लक आहे:
ज्या शिक्षकांची निवृत्ती 5 वर्षांच्या आत होणार आहे, त्यांना TET पास न करताही निवृत्तीपर्यंत सेवा सुरू ठेवण्याची परवानगी दिली आहे. त्यांची नोकरी सुरक्षित राहील.
> टीप: मात्र, अशा शिक्षकांना पदोन्नती (Promotion) हवी असल्यास TET उत्तीर्ण होणे अनिवार्य असेल.
> पदोन्नतीसाठी TET अनिवार्य आहे का? (Is TET Mandatory for Promotion?)
होय. सरकारने आणि सर्वोच्च न्यायालयाने हे स्पष्ट केले आहे की:
* RTE कायद्यांतर्गत शिक्षक म्हणून नवीन नियुक्तीसाठी TET अनिवार्य आहे.
* तसेच, पदोन्नतीद्वारे (Promotion) नियुक्ती मिळवू इच्छिणाऱ्या कार्यरत शिक्षकांसाठीही TET पात्रता अनिवार्य राहील.
* तुम्ही 2011 पूर्वीचे असा किंवा नंतरचे, पदोन्नतीसाठी TET ची अट शिथिल केली जाणार नाही.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

प्रश्न: 2011 पूर्वी लागलेल्या शिक्षकांना TET पास होणे गरजेचे आहे का?

उत्तर: होय. जर तुमच्या सेवेला 5 वर्षांपेक्षा जास्त काळ शिल्लक असेल, तर तुम्हाला पुढील 2 वर्षांत TET पास करावी लागेल. जर 5 वर्षांपेक्षा कमी सेवा शिल्लक असेल, तर नोकरीला धोका नाही, पण पदोन्नती मिळणार नाही.

प्रश्न: TET न दिल्यास शिक्षकांची नोकरी जाईल का?

उत्तर: ज्यांच्या सेवेला 5 वर्षांपेक्षा कमी अवधी आहे, त्यांची नोकरी जाणार नाही. मात्र, ज्यांची सेवा जास्त बाकी आहे, त्यांना न्यायालयाच्या निर्देशानुसार परीक्षा पास करावी लागेल.

प्रश्न: पदोन्नतीसाठी (Promotion) TET मधून सूट मिळेल का?

उत्तर: नाही. सर्वोच्च न्यायालयाच्या निर्देशानुसार, कोणत्याही प्रकारच्या पदोन्नतीसाठी TET उत्तीर्ण असणे अनिवार्य आहे.

शालेय शिक्षण आणि साक्षरता विभागाने हे स्पष्ट केले आहे की 2011 पूर्वीच्या शिक्षकांना सरसकट सूट देण्यासाठी कोणतेही “एकसमान राष्ट्रीय धोरण” आणण्याचा विचार नाही. सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय अंतिम मानला जाईल. त्यामुळे शिक्षकांनी आपल्या सेवा कालावधीनुसार योग्य तो निर्णय घेणे आवश्यक आहे.
तुम्हाला ही माहिती उपयुक्त वाटल्यास, तुमच्या शिक्षक मित्र-मैत्रिणींसोबत नक्की शेअर करा!