विधानपरिषद शिक्षक मतदारसंघ निवडणूक: पसंतीक्रमाचे मतदान कसे करावे? जाणून घ्या अचूक पद्धत
विधानपरिषदेच्या शिक्षक मतदारसंघाच्या निवडणुकीत पसंतीक्रमाने मतदान कसे करावे? जांभळ्या पेनचा वापर, मतदानाचे नियम आणि मतपत्रिका अवैध का ठरते, याविषयी निवडणूक आयोगाची सविस्तर मार्गदर्शक तत्त्वे जाणून घ्या.
भारत निवडणूक आयोगामार्फत घेण्यात येणाऱ्या विधानपरिषदेच्या शिक्षक व पदवीधर मतदारसंघाच्या निवडणुका या आपण नेहमी पाहतो त्या सार्वत्रिक निवडणुकांपेक्षा वेगळ्या असतात. या निवडणुकीत ईव्हीएम (EVM) ऐवजी मतपत्रिकेचा वापर केला जातो आणि सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे यात ‘पसंतीक्रम’ (Preferential Voting) नोंदवावा लागतो.
मतदानाची ही पद्धत वेगळी असल्याने, विशेषतः प्रथमच मतदान करणाऱ्या मतदारांचा गोंधळ उडू शकतो. म्हणूनच, मतदारांनी योग्य पद्धतीने मतदान करावे, असे आवाहन निवडणूक निर्णय अधिकारी तथा विभागीय आयुक्त नयना गुंडे यांनी केले आहे. तुमचे अमूल्य मत बाद (Invalid) ठरू नये, यासाठी खालील नियमांचे काटेकोरपणे पालन करा.
मतदान करताना कोणती काळजी घ्यावी? (योग्य पद्धत)
मतदान प्रक्रियेत अगदी क्षुल्लक चुकीमुळेही मतपत्रिका अवैध ठरू शकते. त्यामुळे मतदान करताना खालील गोष्टी लक्षात ठेवा:
फक्त पुरवलेल्या जांभळ्या पेनचाच वापर करा: मतदान करण्यासाठी निवडणूक अधिकाऱ्याने मतपत्रिकेसोबत दिलेले जांभळ्या (व्हायलेट) रंगाचे स्केच पेनच वापरावे. स्वतःचे पेन, पेन्सिल किंवा बॉलपॉईन्ट पेन वापरल्यास मतपत्रिका थेट अवैध ठरते.
पहिला पसंतीक्रम अनिवार्य: तुम्हाला सर्वात जास्त पसंत असलेल्या (प्रथम पसंतीचा) उमेदवाराच्या नावासमोर १ हा आकडा लिहा. हा आकडा फक्त एकाच उमेदवारासमोर असणे बंधनकारक आहे. १ आकडा लिहून पहिली पसंती दर्शवली नाही, तर मत ग्राह्य धरले जात नाही.
इतर पसंतीक्रम ऐच्छिक: निवडून द्यावयाच्या उमेदवारांची संख्या विचारात न घेता, जेवढे उमेदवार निवडणूक लढवत आहेत, तेवढे पसंतीक्रम (२, ३, ४…) तुम्हाला देता येतील. मात्र, पहिला पसंतीक्रम वगळता इतर पसंतीक्रम देणे ऐच्छिक आहे.
आकड्यांचा वापर कसा असावा?: पसंतीक्रम दर्शवताना तुम्ही १, २, ३ (देवनागरी), 1, 2, 3 (आंतरराष्ट्रीय), किंवा I, II, III (रोमन) अशा आकड्यांचा वापर करू शकता. संविधानाने मान्यता दिलेल्या कोणत्याही भारतीय भाषेतील अंकांचा वापर करण्यास मुभा आहे.
‘या’ चुकांमुळे तुमची मतपत्रिका अवैध (Invalid) ठरू शकते
तुमचे मत वाया जाऊ नये यासाठी खालील गोष्टी कटाक्षाने टाळा:
१ आकडा नसणे: जर तुम्ही कोणत्याही उमेदवारासमोर ‘१’ हा आकडा लिहिला नाही, तर मतपत्रिका अवैध ठरेल.
ताज्या घडामोडी (Live Updates)
एकापेक्षा जास्त उमेदवारांना ‘१’ देणे: ‘१’ हा आकडा एकापेक्षा अधिक उमेदवारांच्या नावासमोर लिहिल्यास मत बाद होते.
आकडे शब्दांत लिहिणे: पसंतीक्रम फक्त अंकांमध्येच (१, २, ३) दर्शवावा. तो ‘एक, दोन, तीन’ असा शब्दांत लिहिल्यास मत अवैध ठरते.
खुणा करणे टाळा: उमेदवाराच्या नावासमोर बरोबरची (√) किंवा फुलीची (X) खूण करू नका. पसंतीक्रम केवळ आकड्यांतच नोंदवा.
ओळख पटेल अशी खूण करणे: मतपत्रिकेवर स्वतःचे नाव, आद्याक्षरे, अंगठ्याचा ठसा, स्वाक्षरी किंवा कोणताही मजकूर लिहू नका. यामुळे तुमची ओळख पटू शकते आणि मतपत्रिका तत्काळ बाद केली जाते.
संदिग्धता: ‘१’ हा आकडा दोन उमेदवारांच्या नावांच्या मध्ये किंवा शंका निर्माण होईल असा लिहिला असल्यास.
एकाच उमेदवाराला अनेक आकडे: एकाच उमेदवाराच्या नावासमोर १ आणि त्याबरोबरच २, ३ असे अनेक आकडे टाकलेले असल्यास.
वेगळ्या पेनचा वापर: आयोगाने दिलेल्या जांभळ्या स्केच पेन व्यतिरिक्त इतर कोणत्याही साधनांचा वापर केल्यास.
विधानपरिषदेच्या निवडणुकीतील प्रत्येक मत अत्यंत मौल्यवान असते. पसंतीक्रमाची ही पद्धत समजायला अतिशय सोपी आहे, फक्त वरील नियमांचे पालन करून आपले राष्ट्रीय कर्तव्य पार पाडा आणि लोकशाही बळकट करण्यासाठी योग्य उमेदवाराला आपला पसंतीक्रम नक्की नोंदवा.
