केंब्रिज क्लायमेट क्वेस्ट: विद्यार्थ्यांसाठी पर्यावरण जनजागृती ई-लर्निंग उपक्रम
केंब्रिज क्लायमेट क्वेस्ट: महाराष्ट्र शिक्षण विभागाचा ई-लर्निंग उपक्रम :- हवामान बदलाच्या वाढत्या संकटाचा सामना करण्यासाठी आणि शालेय विद्यार्थ्यांमध्ये बालपणापासूनच पर्यावरणाविषयी जागरूकता निर्माण करण्यासाठी महाराष्ट्र शासनाच्या शालेय शिक्षण विभागाने ‘केंब्रिज क्लायमेट क्वेस्ट’ (Cambridge Climate Quest) हा ई-लर्निंग उपक्रम सुरू केला आहे. हा उपक्रम केंब्रिज युनिव्हर्सिटी प्रेस अँड असेसमेंट इंडिया आणि राज्य शैक्षणिक संशोधन व प्रशिक्षण परिषद (एससीईआरटी) यांच्या संयुक्त विद्यमाने राज्यातील इयत्ता ८वी आणि ९वी च्या विद्यार्थ्यांसाठी राबविला जाणार आहे.
‘केंब्रिज क्लायमेट क्वेस्ट’ उपक्रम नेमका काय आहे?
शालेय शिक्षण मंत्री दादाजी भुसे आणि पर्यावरण मंत्री पंकजा मुंडे यांच्या पुढाकाराने सुरू झालेला हा एक डिजिटल शिक्षण प्लॅटफॉर्म आहे. याद्वारे विद्यार्थ्यांना हवामान बदल, परिसंस्था, नवीकरणीय ऊर्जा आणि शाश्वत विकास यांसारख्या अत्यंत महत्त्वाच्या विषयांवर सखोल माहिती दिली जाईल. जागतिक पातळीवर निर्माण होणाऱ्या ‘ग्रीन इकॉनॉमी’च्या (Green Economy) रोजगाराच्या संधींसाठी विद्यार्थ्यांना आतापासूनच तयार करणे हा या उपक्रमाचा मुख्य हेतू आहे.
उपक्रमाची प्रमुख वैशिष्ट्ये आणि ठळक मुद्दे (Highlights)
लक्षित गट: सुरुवातीच्या टप्प्यात राज्यातील शासकीय, अनुदानित आणि विनाअनुदानित शाळांमधील इयत्ता ८ वी आणि ९ वी च्या विद्यार्थ्यांसाठी.
भाषेचा पर्याय: हा ई-लर्निंग अभ्यासक्रम मराठी आणि इंग्रजी या दोन्ही भाषांमध्ये उपलब्ध असेल.
प्रमाणपत्र: अभ्यासक्रम आणि मॉड्यूल यशस्वीरीत्या पूर्ण करणाऱ्या प्रत्येक विद्यार्थ्याला केंब्रिजकडून प्रमाणपत्र (Certificate) देण्यात येईल.
व्यावहारिक ज्ञान: विद्यार्थ्यांना केवळ पुस्तकी ज्ञान न देता, कृतीआधारित (Activity-based) आणि संदर्भाधारित शिक्षण पद्धतीद्वारे दैनंदिन जीवनातील समस्यांवर उपाय शोधण्यास शिकवले जाईल.
स्वच्छता अभियान: या उपक्रमासोबतच विद्यार्थ्यांची वैयक्तिक स्वच्छता, शाळा आणि घर परिसराच्या स्वच्छतेबाबत प्रत्यक्ष अंमलबजावणीवर भर दिला जाणार आहे.
एका दृष्टिक्षेपात: केंब्रिज क्लायमेट क्वेस्ट (Quick Overview)
| तपशील | माहिती |
| उपक्रमाचे नाव | केंब्रिज क्लायमेट क्वेस्ट (Cambridge Climate Quest) |
| संबंधित विभाग | शालेय शिक्षण विभाग, महाराष्ट्र शासन |
| सहयोगी संस्था | केंब्रिज युनिव्हर्सिटी प्रेस अँड असेसमेंट इंडिया |
| अंमलबजावणी करणारी संस्था | SCERT आणि DIET |
| माध्यम | डिजिटल/ई-लर्निंग (मराठी आणि इंग्रजी) |
| लाभार्थी विद्यार्थी | इयत्ता ८ वी आणि ९ वी (सर्व शाळा) |
अंमलबजावणी आणि कार्यपद्धती
या उपक्रमाची प्रभावी अंमलबजावणी SCERT, जिल्हा शिक्षण व प्रशिक्षण संस्था (DIET) आणि सहभागी शाळांच्या मुख्याध्यापकांच्या माध्यमातून खालीलप्रमाणे केली जाईल:
विद्यार्थ्यांची नोंदणी: शाळा आणि शिक्षकांमार्फत इयत्ता ८ वी आणि ९ वी च्या विद्यार्थ्यांची या डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर नोंदणी केली जाईल.
शिक्षकांसाठी प्रशिक्षण: उपक्रम विद्यार्थ्यांपर्यंत योग्य प्रकारे पोहोचवण्यासाठी केंब्रिजकडून शिक्षकांना विशेष प्रशिक्षण आणि मार्गदर्शिका पुरवल्या जातील.
संरचित शिक्षण मॉड्यूल: विद्यार्थ्यांना डिजिटल डॅशबोर्डवर पर्यावरण संवर्धनाचे विविध मॉड्यूल्स अभ्यासासाठी उपलब्ध करून दिले जातील.
प्रगतीचे परीक्षण (Tracking): डिजिटल डॅशबोर्डच्या मदतीने विद्यार्थी आणि शिक्षक दोघांनाही कोर्समधील प्रगती ट्रॅक करता येईल.
प्रमाणपत्र वाटप: संपूर्ण मॉड्यूल्स यशस्वीपणे पूर्ण केल्यानंतर विद्यार्थ्यांना अधिकृत प्रमाणपत्र दिले जाईल.
FAQs
‘केंब्रिज क्लायमेट क्वेस्ट’ हा महाराष्ट्र शालेय शिक्षण विभागाचा एक दूरदृष्टीचा निर्णय आहे. हवामान बदल ही आता केवळ भविष्यातील चिंता राहिलेली नाही, तर ती एक वर्तमानकालीन समस्या आहे. या उपक्रमामुळे राज्यातील विद्यार्थी पर्यावरण संवर्धनाबाबत केवळ साक्षरच होणार नाहीत, तर उद्याच्या ‘ग्रीन इकॉनॉमी’मध्ये एक सक्षम नागरिक म्हणून स्वतःची ओळख निर्माण करतील.
केंब्रिज क्लायमेट क्वेस्ट, Cambridge Climate Quest Maharashtra, शालेय शिक्षण विभाग महाराष्ट्र,पर्यावरण जनजागृती शिक्षण, environment education 8th 9th class Maharashtra, एससीईआरटी महाराष्ट्र उपक्रम, E-learning for Maharashtra students, SCERT Maharashtra climate change program,Maharashtra education updates, shikshan vibhag GR updates, school e-learning platform Marathi, green economy preparation for students
