आरटीई २५% ऑनलाईन प्रवेश २०२६-२७: महाराष्ट्र शासन सुधारित नियम, आवश्यक कागदपत्रे आणि संपूर्ण अर्ज प्रक्रिया | RTE 25 Admission 2026-27 Maharashtra Complete Guide
RTE Admission 2026-27 Maharashtra: महाराष्ट्र राज्यातील आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल आणि वंचित घटकातील पालकांसाठी आपल्या पाल्याला दर्जेदार शिक्षण देण्याची मोठी संधी उपलब्ध झाली आहे. बालकांचा मोफत व सक्तीच्या शिक्षणाचा अधिकार अधिनियम (RTE) २००९ नुसार, खाजगी विनाअनुदानित शाळांमध्ये २५ टक्के जागा या सामाजिक व आर्थिकदृष्ट्या मागास प्रवर्गातील मुलांसाठी राखीव ठेवल्या जातात.
शिक्षण संचालक (प्राथमिक), महाराष्ट्र राज्य यांनी १३ फेब्रुवारी २०२६ रोजी या संदर्भात सुधारित मार्गदर्शक सूचना जारी केल्या आहेत. या लेखामध्ये आपण आरटीई प्रवेशाचे नवीन नियम, तारखा, अर्ज करण्याची पद्धत आणि आवश्यक कागदपत्रांची सविस्तर माहिती घेणार आहोत.
आरटीई २५% प्रवेश म्हणजे काय? (What is RTE Admission?)
बालकांचा मोफत व सक्तीच्या शिक्षणाचा अधिकार अधिनियम २००९ मधील कलम १२ (सी) (१) नुसार, दुर्बल व वंचित घटकांतील बालकांना स्वयं अर्थसहाय्यित शाळा आणि विनाअनुदानित शाळांमध्ये इयत्ता पहिली किंवा पूर्व प्राथमिक स्तरावर २५ टक्के जागांवर प्रवेश दिला जातो. या अंतर्गत प्रवेश मिळणाऱ्या विद्यार्थ्यांचा संपूर्ण शैक्षणिक खर्च शासन उचलते, ज्यामुळे गरीब कुटुंबातील मुलांनाही मोठ्या नामांकित शाळांमध्ये मोफत शिक्षण मिळते.
आरटीई प्रवेश २०२६-२७ महत्त्वाच्या तारखा (RTE Admission Important Dates)
पालकांनी अर्जाची मुदत चुकवू नये यासाठी खालील वेळापत्रक लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे:
- अधिकृत शासन निर्णय दिनांक: १२ फेब्रुवारी २०२६.
- ऑनलाईन अर्ज भरण्याची सुरुवात: १७ फेब्रुवारी २०२६.
- अर्ज करण्याची शेवटची तारीख: १० मार्च २०२६.
- अधिकृत संकेतस्थळ: student.maharashtra.gov.in/adm_portal
प्रवेशासाठी पात्रता आणि प्रवर्ग (Eligibility and Categories)
आरटीई प्रवेशासाठी दोन मुख्य गट करण्यात आले आहेत:
अ) वंचित घटक (Disadvantaged Group):
या घटकामध्ये खालील प्रवर्गातील बालकांचा समावेश होतो:
- अनुसूचित जाती (SC) व अनुसूचित जमाती (ST).
- विमुक्त जाती (अ), भटक्या जमाती (ब, क, ड).
- इतर मागासवर्ग (OBC) आणि विशेष मागासवर्ग (SBC).
- आर्थिक व सामाजिक दृष्ट्या मागास घटक.
- दिव्यांग बालके (४० टक्क्यांपेक्षा जास्त अपंगत्व असलेले).
- अनाथ बालके.
- एच.आय.व्ही बाधित किंवा प्रभावित बालके.
- कोव्हिड प्रभावित बालके ज्यांचे पालक या महामारीत दगावले आहेत.
ब) आर्थिक दुर्बल घटक (Economically Weaker Section – EWS):
ज्या पालकांचे सर्व मार्गांनी मिळणारे वार्षिक उत्पन्न १ लाख रुपयांपेक्षा कमी आहे, अशा पालकांच्या बालकांचा समावेश या गटामध्ये होतो.
आवश्यक कागदपत्रांची सविस्तर यादी (Required Documents List)
अर्ज भरताना कागदपत्रांमध्ये चूक झाल्यास प्रवेश रद्द होऊ शकतो, त्यामुळे खालील यादी नीट तपासा:
१. रहिवासाचा पुरावा (Address Proof):
तुम्ही ज्या भागात राहता, तिथल्या शाळेसाठी अर्ज करताना खालीलपैकी कोणताही एक पुरावा ग्राह्य धरला जाईल:
- रेशनिंग कार्ड / आधार कार्ड / मतदान ओळखपत्र.
- वीज बिल / टेलिफोन बिल / पाणी पट्टी / घरपट्टी.
- ड्रायव्हिंग लायसन्स / पासपोर्ट.
- राष्ट्रीयकृत बँकेचे पासबुक.
महत्त्वाचे (भाडेकराराबाबत नियम): जर तुम्ही भाड्याने राहत असाल, तर केवळ साधा नोटरी केलेला करार चालणार नाही. त्यासाठी दुय्यम निबंधक कार्यालयाचा नोंदणीकृत भाडेकरार (Registered Rent Agreement) आवश्यक आहे. हा करार अर्ज करण्याच्या तारखेपूर्वीचा असावा आणि त्याचा कालावधी किमान ११ महिने किंवा त्यापेक्षा जास्त असावा.
२. जन्माचा दाखला (Birth Certificate):
बालकाच्या जन्मतारखेचा पुरावा म्हणून खालीलपैकी एक कागदपत्र लागेल:
- ग्रामपंचायत / मनपा / नपा यांचा दाखला.
- रुग्णालयातील एएनएम रजिस्टर मधील दाखला.
- अंगणवाडी किंवा बालवाडीतील रजिस्टर मधील दाखला.
३. जातीचा दाखला (Caste Certificate):
ताज्या घडामोडी (Live Updates)
वंचित गटातून अर्ज करणाऱ्यांसाठी तहसीलदार, उपजिल्हाधिकारी किंवा उपविभागीय महसूल अधिकारी यांनी निर्गमित केलेला वडिलांचा किंवा बालकाचा जातीचा दाखला आवश्यक आहे. परराज्यातील जातीचे प्रमाणपत्र महाराष्ट्रात ग्राह्य धरले जाणार नाही.
४. उत्पन्नाचा दाखला (Income Certificate):
आर्थिक दुर्बल घटकासाठी अर्ज करणाऱ्या पालकांना तहसीलदार स्तरावरील १ लाखापेक्षा कमी उत्पन्न असलेला दाखला सादर करावा लागेल. सन २०२३-२४ किंवा २०२४-२५ या आर्थिक वर्षातील दाखला ग्राह्य धरला जाईल.
५. इतर विशेष कागदपत्रे:
- दिव्यांग बालके: जिल्हा शल्य चिकित्सक किंवा शासकीय रुग्णालयाचे ४०% पेक्षा जास्त दिव्यांगत्वाचे प्रमाणपत्र.
- अनाथ बालके: अनाथालयाची कागदपत्रे किंवा सांभाळ करणाऱ्या पालकांचे हमीपत्र. (यांना उत्पन्नाच्या दाखल्याची अट नाही) .
- विधवा/घटस्फोटित महिला: पतीचे मृत्यू प्रमाणपत्र किंवा न्यायालयाचा घटस्फोटाचा निर्णय आणि आईचा रहिवासी पुरावा.
ऑनलाईन अर्ज भरण्याची प्रक्रिया (How to Apply Online)
अर्ज भरताना अत्यंत काळजीपूर्वक पावले उचलावी लागतात, कारण एकदा चूक झाली की ती सुधारणे कठीण असते.
- नोंदणी: आरटीई पोर्टलवर जाऊन नवीन नोंदणी करा.
- लोकेशन निश्चित करणे: अर्ज भरताना गुगल मॅपच्या साहाय्याने घराचे अचूक लोकेशन निश्चित करा. हा ‘बलून’ (Balloon) जास्तीत जास्त ५ वेळाच सेट करता येतो, त्यामुळे पहिल्याच प्रयत्नात घर अचूक निवडा.
- शाळा निवडणे: तुमच्या घरापासून १ किमी अंतरावरील शाळा तुम्हाला पोर्टलवर दिसतील. तुम्ही जास्तीत जास्त १० शाळांची निवड करू शकता.
- माहिती भरणे: बालकाचे नाव, जन्मतारीख, पत्ता आणि पालकांचा आधार क्रमांक अचूक भरा.
- अर्ज सबमिट करणे: सर्व माहिती तपासून अर्ज सबमिट करा आणि त्याची प्रिंट काढून ठेवा.
लॉटरी आणि प्रवेश प्रक्रिया (Lottery and Admission Process)
- एकच लॉटरी: सन २०२६-२७ या वर्षासाठी आरटीई प्रवेशाची लॉटरी केवळ एकाच टप्प्यात काढली जाईल.
- प्रतीक्षा यादी (Waiting List): मुख्य यादीसोबतच शाळांमधील रिक्त जागांनुसार प्रतीक्षा यादी तयार केली जाईल.
- SMS द्वारे सूचना: ज्या बालकांची निवड होईल, त्यांना त्यांच्या नोंदणीकृत मोबाईलवर एसएमएस (SMS) पाठवला जाईल. परंतु, केवळ एसएमएसवर अवलंबून न राहता पोर्टलवर स्टेटस तपासावे.
- तात्पुरता प्रवेश: विद्यार्थ्याचे आधार कार्ड नसेल तर ९० दिवसांच्या आत ते देण्याच्या अटीवर तात्पुरता प्रवेश दिला जाऊ शकतो
पालकांसाठी महत्त्वाच्या सूचना (Warning for Parents)
१. दुहेरी अर्ज टाळा: एकाच बालकासाठी एकापेक्षा जास्त अर्ज भरल्यास किंवा चुकीची माहिती देऊन पुन्हा अर्ज केल्याचे आढळल्यास, एकही अर्ज लॉटरीसाठी ग्राह्य धरला जाणार नाही.
२. खोटी माहिती: खोटी कागदपत्रे किंवा माहिती देऊन प्रवेश निश्चित केल्यास, कोणत्याही टप्प्यावर प्रवेश रद्द केला जाईल आणि पालकांवर कायदेशीर कारवाई होईल.
३. मुदतीचे पालन: विहित मुदतीनंतर कोणत्याही परिस्थितीत प्रवेश दिला जाणार नाही, तसेच कोणत्याही निवेदनाची दखल घेतली जाणार नाही.
आरटीई २५ टक्के ऑनलाईन प्रवेश प्रक्रिया ही गरजू विद्यार्थ्यांसाठी एक वरदान आहे. पालकांनी १७ फेब्रुवारी ते १० मार्च २०२६ या कालावधीत सर्व कागदपत्रांसह आपले अर्ज सादर करावेत. जर तुम्हाला अर्ज भरताना काही समस्या आल्यास, पोर्टलवर दिलेल्या मदत केंद्रांशी (Help Centers) संपर्क साधावा.
आमच्या ‘aapalathakare.in’ या वेबसाईटवर शिक्षण आणि सरकारी योजनांची अशाच प्रकारची अधिकृत माहिती मिळवण्यासाठी आमच्याशी जोडलेले रहा!
