डॉ. जयंत नारळीकर सायन्स सोमवार उपक्रम : विद्यार्थ्यांच्या विज्ञान अध्ययनाला मिळणार नवी दिशा
महाराष्ट्रातील शासकीय व स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या शाळांमधील विद्यार्थ्यांची गणित व विज्ञान विषयातील गुणवत्ता वाढविण्यासाठी राज्य शैक्षणिक संशोधन व प्रशिक्षण परिषद, महाराष्ट्र यांच्या माध्यमातून विशेष उपक्रम राबविण्यात येत आहेत. याच उपक्रमाचा एक भाग म्हणून ‘डॉ. जयंत नारळीकर सायन्स सोमवार’ हा अभिनव उपक्रम सुरू करण्यात आला आहे.
सायन्स सोमवार उपक्रम म्हणजे काय?
शैक्षणिक वर्ष २०२५-२६ पासून महाराष्ट्रातील सर्व शासकीय व स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या शाळांमध्ये गणित आणि विज्ञान विषयांची गुणवत्ता वाढविण्यासाठी ‘डॉ. जयंत नारळीकर गणित गुरुवार’ आणि ‘डॉ. जयंत नारळीकर सायन्स सोमवार’ हे उपक्रम राबविण्यात येत आहेत.
या उपक्रमांतर्गत विद्यार्थ्यांना घरच्या घरी पालकांच्या सहभागातून गणित व विज्ञान विषयाचा नियमित सराव करण्यास प्रोत्साहन दिले जाणार आहे.
दर सोमवारी रात्री विज्ञानाचा सराव
‘डॉ. जयंत नारळीकर सायन्स सोमवार’ अंतर्गत प्रत्येक सोमवारी रात्री ८.०० ते ९.०० या कालावधीत पालकांनी आपल्या पाल्यासोबत किमान ३० मिनिटे बसून विज्ञान विषयाचा सराव करून घ्यावा.
यासाठी Khan Academy या डिजिटल शैक्षणिक प्लॅटफॉर्मवर उपलब्ध असलेल्या विज्ञान विषयाच्या शैक्षणिक साहित्याचा वापर करता येणार आहे.
सायन्स सोमवारचे वेळापत्रक
- 📅 वार: प्रत्येक सोमवार
- ⏰ वेळ: रात्री ८.०० ते ९.००
- ⏱️ सरावाचा कालावधी: किमान ३० मिनिटे
- 👨👩👧 सहभाग: विद्यार्थी व पालक
- 💻 डिजिटल माध्यम: Khan Academy
- 🔬 विषय: विज्ञान / विज्ञानाशी संबंधित अध्ययन
पालकांचा सहभाग का महत्त्वाचा?
विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक गुणवत्तेत सुधारणा करण्यासाठी केवळ शाळेतील अध्ययन पुरेसे नसून घरातील अध्ययन वातावरणदेखील महत्त्वाचे आहे. पालकांनी विद्यार्थ्यांसोबत नियमित वेळ दिल्यास विद्यार्थ्यांचा अभ्यासातील सहभाग वाढण्यास मदत होते.
सायन्स सोमवारच्या माध्यमातून पालकांनी आपल्या पाल्याच्या विज्ञान विषयातील अध्ययन प्रक्रियेत सक्रिय सहभाग घ्यावा, असा उद्देश आहे.
डिजिटल साधने उपलब्ध नसलेल्या विद्यार्थ्यांसाठी विशेष सूचना
सर्व विद्यार्थ्यांकडे घरी मोबाईल, संगणक किंवा इंटरनेटची सुविधा असेलच असे नाही. त्यामुळे डिजिटल साधने उपलब्ध नसलेल्या विद्यार्थ्यांना शाळा, समाजातील इतर सदस्य, गावातील वडीलधारी व्यक्ती किंवा मित्र-मैत्रिणींच्या माध्यमातून आवश्यक डिजिटल सुविधा उपलब्ध करून देण्याबाबत शाळा व स्थानिक पातळीवर प्रयत्न करण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.
यामुळे जास्तीत जास्त विद्यार्थ्यांना या उपक्रमाचा लाभ घेता येईल.
पालक सभेचे आयोजन
या उपक्रमाची माहिती पालकांपर्यंत पोहोचविण्यासाठी सर्व शाळांनी दिनांक ३१ ऑक्टोबर २०२६ पूर्वी पालक सभेचे आयोजन करावे, अशा सूचना देण्यात आल्या आहेत.
पालक सभेमध्ये सायन्स सोमवार उपक्रमाची माहिती, Khan Academy चा वापर आणि विद्यार्थ्यांच्या नियमित सरावाचे महत्त्व समजावून सांगण्यात यावे.
पालक सभेसाठी PPT उपलब्ध
पालकांना या उपक्रमाची माहिती देण्यासाठी राज्य शैक्षणिक संशोधन व प्रशिक्षण परिषद, महाराष्ट्र, पुणे यांच्या माध्यमातून सादरीकरण (PPT) उपलब्ध करून देण्यात आले आहे.
PPT लिंक: https://bit.ly/mh-ptm-ppt
या PPT च्या माध्यमातून पालकांना उपक्रमाची सविस्तर माहिती देता येईल.
जिल्हास्तरीय परिपत्रकाद्वारे प्रभावी अंमलबजावणी
सायन्स सोमवारची माहिती सर्व शाळांपर्यंत पोहोचावी यासाठी जिल्ह्यांनी त्यांच्या कार्यक्षेत्रातून तात्काळ परिपत्रक काढण्याच्या सूचना देण्यात आल्या आहेत.
तसेच Khan Academy प्लॅटफॉर्मचा वापर करणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या वाढविण्यासाठी संबंधित अधिकाऱ्यांनी या कार्यक्रमाला प्राधान्य देण्याचे निर्देश देण्यात आले आहेत.
शिक्षकांसाठी तांत्रिक मदत
Khan Academy प्लॅटफॉर्मचा वापर करताना शिक्षकांना काही तांत्रिक अडचण आल्यास मदतीसाठी हेल्पलाइनची सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे.
फोन कॉल सपोर्ट: 011-41168778
वेळ: सोमवार ते शनिवार, सकाळी ९.०० ते सायंकाळी ६.००
WhatsApp सपोर्ट: 7303882661
या क्रमांकावर “hi” असा संदेश पाठवून संपर्क साधता येईल.
सायन्स सोमवारचा विद्यार्थ्यांना होणारा फायदा
सायन्स सोमवार हा केवळ ऑनलाइन सरावाचा उपक्रम नसून विद्यार्थ्यांमध्ये विज्ञानविषयक जिज्ञासा, निरीक्षणशक्ती, संकल्पनात्मक समज आणि नियमित अध्ययनाची सवय विकसित करण्यासाठी उपयुक्त ठरू शकतो.
नियमित सरावामुळे विद्यार्थ्यांना विज्ञानातील विविध संकल्पना समजून घेण्यास आणि शिकलेल्या ज्ञानाचा प्रश्न सोडविताना उपयोग करण्यास मदत होईल.
पालकांनी काय करावे?
पालकांनी दर सोमवारी आपल्या पाल्यासाठी पुढीलप्रमाणे वेळ द्यावा:
- रात्री ८ वाजण्यापूर्वी आवश्यक डिजिटल साधनांची तयारी करावी.
- विद्यार्थ्यासोबत किमान ३० मिनिटे विज्ञान विषयाचा सराव करावा.
- Khan Academy वरील उपलब्ध शैक्षणिक साहित्याचा वापर करावा.
- विद्यार्थ्याला अडचण आल्यास त्याला संकल्पना समजून घेण्यासाठी मदत करावी.
- नियमितपणे विद्यार्थ्याच्या अध्ययनातील प्रगतीकडे लक्ष द्यावे.
निष्कर्ष
‘डॉ. जयंत नारळीकर सायन्स सोमवार’ हा विद्यार्थ्यांच्या विज्ञान विषयातील अध्ययनाला घरातूनही चालना देणारा महत्त्वपूर्ण उपक्रम आहे. शाळा, शिक्षक, पालक आणि विद्यार्थी यांनी एकत्रितपणे सहभाग घेतल्यास या उपक्रमाचा अधिक प्रभावी उपयोग होऊ शकतो.
दर सोमवार किमान ३० मिनिटे विज्ञानासाठी द्या आणि विद्यार्थ्यांच्या वैज्ञानिक दृष्टिकोनाला बळ द्या!
महत्त्वाचे शब्द
सायन्स सोमवार, डॉ. जयंत नारळीकर सायन्स सोमवार, Maharashtra Science Monday, Khan Academy Maharashtra, विज्ञान सराव, पालक सहभाग, विद्यार्थ्यांचे विज्ञान अध्ययन, महाराष्ट्र शिक्षण विभाग, SCERT Maharashtra, शैक्षणिक उपक्रम
राज्य शैक्षणिक संशोधन व प्रशिक्षण परिषद, महाराष्ट्र, पुणे यांच्या दिनांक ११ ऑगस्ट २०२६ रोजीच्या पत्रानुसार.
