मिजोरम बनले भारताचे पहिले पूर्ण साक्षर राज्य – शिक्षण क्षेत्रात ऐतिहासिक कामगिरी
भारताच्या पूर्वेकडील राज्यांपैकी एक असलेल्या मिजोरमने देशात नवा इतिहास रचला आहे. ULLAS – नव भारत साक्षरता कार्यक्रम अंतर्गत मिजोरमला देशातील पहिले पूर्ण साक्षर राज्य घोषित करण्यात आले आहे. या ऐतिहासिक घोषणेचा अधिकृत कार्यक्रम 20 मे 2025 रोजी आइजोल येथे पार पडला, ज्यामध्ये केंद्रीय शिक्षण राज्यमंत्री जयंत चौधरी आणि मिजोरमचे मुख्यमंत्री लालदुहोमा उपस्थित होते.
🔹 97% साक्षरता दराने मिळवला ‘पूर्ण साक्षर’ दर्जा
ULLAS योजनेअंतर्गत 15 वर्षांवरील सर्व नागरिक वाचू आणि लिहू शकतात, हे ध्येय गाठणे आवश्यक होते. 2023 मध्ये घेतलेल्या सर्व्हेमध्ये 3,026 निरक्षर व्यक्तींची नोंद झाली होती. यापैकी 1,692 लोकांनी नियमित शिक्षण घेतले आणि अखेरीस राज्याने 98.20% साक्षरता दर गाठला. सरकारने यासाठी 292 स्वयंसेवकांची नियुक्ती केली होती, ज्यात विद्यार्थी, शिक्षक, क्लस्टर कोऑर्डिनेटर आणि तज्ज्ञांचा समावेश होता.
🔹 केवळ राज्य नव्हे, तर देशासाठी प्रेरणा
2011 च्या जनगणनेनुसार मिजोरमचा साक्षरता दर 91.33% होता, जो देशात तिसऱ्या क्रमांकावर होता. परंतु आता मिजोरमने केरळलाही मागे टाकून देशात अग्रस्थान पटकावले आहे. लडाख केंद्रशासित प्रदेशानंतर मिजोरम हा देशातील पहिला ‘राज्य’ आहे ज्याने हा टप्पा गाठला आहे.
🔹 नव भारत साक्षरता अभियान – ULLAS
ULLAS (Understanding Lifelong Learning for All in Society) हे शिक्षण मंत्रालयाने सुरू केलेले एक नव साक्षरता अभियान आहे. यातून प्रौढ निरक्षरांना वाचन-लेखनाची क्षमता देण्याचे उद्दिष्ट ठेवले आहे. या अभियानामुळे मिजोरमसारख्या दुर्गम भागातही शिक्षण पोहोचले आहे.
मिजोरमचे हे यश संपूर्ण देशासाठी एक प्रेरणा आहे. शिक्षणाच्या माध्यमातून सामाजिक प्रगती साधता येते, हे मिजोरमने दाखवून दिले आहे. ULLAS सारख्या कार्यक्रमांतून भारतात सर्वांगीण साक्षरता गाठण्याचे स्वप्न लवकरच पूर्ण होऊ शकते.
