इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती परीक्षा अभ्यासक्रम: संपूर्ण माहिती आणि विषयनिहाय विश्लेषण
महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषदेमार्फत आयोजित केली जाणारी प्राथमिक शिष्यवृत्ती परीक्षा (इयत्ता ४ थी) ही विद्यार्थ्यांच्या शैक्षणिक वाटचालीतील एक महत्त्वाचा टप्पा आहे. ही परीक्षा केवळ विद्यार्थ्यांच्या बुद्धिमत्तेला आव्हान देत नाही, तर त्यांना भविष्यातील स्पर्धा परीक्षांसाठी तयार करते. अनेक पालक आणि विद्यार्थी शिष्यवृत्ती परीक्षा इयत्ता ४ थी अभ्यासक्रम शोधत असतात. तुमच्या मुलांच्या तयारीला योग्य दिशा देण्यासाठी, आम्ही या ब्लॉग पोस्टमध्ये अधिकृत अभ्यासक्रमावर आधारित सविस्तर आणि सोप्या भाषेत माहिती देत आहोत.
हा ४ थी शिष्यवृत्ती परीक्षा अभ्यासक्रम तुम्हाला परीक्षेची अचूक तयारी करण्यास नक्कीच मदत करेल. चला, पेपरनुसार प्रत्येक विषयाचा अभ्यासक्रम समजून घेऊया.
केन्द्रीय विद्यालय प्रवेश सूचना 2025-26: संपूर्ण माहिती आणि ऑनलाईन अर्ज प्रक्रिया
केन्द्रीय विद्यालय संघटन (Kendriya Vidyalaya Sangathan – KVS) अंतर्गत शैक्षणिक सत्र 2025-26 साठी कक्षा 1 आणि बालवाटिका प्रवेश प्रक्रिया सुरू झाली आहे....
शिष्यवृत्ती परीक्षा इयत्ता ७ वी अभ्यासक्रम (Scholarship Exam Class 7th Syllabus): संपूर्ण माहिती
शिष्यवृत्ती परीक्षेचे स्वरूप: पेपर १ आणि पेपर २
शिष्यवृत्ती परीक्षा दोन पेपर्समध्ये विभागलेली असते. प्रत्येक पेपरमध्ये दोन विषय असतात आणि प्रत्येक पेपर १५० गुणांचा असतो.
- पेपर १: प्रथम भाषा (मराठी) आणि गणित
- पेपर २: तृतीय भाषा (इंग्रजी) आणि बुद्धिमत्ता चाचणी
पेपर १: प्रथम भाषा (मराठी) आणि गणित (एकूण गुण: १५०)
या पेपरमध्ये मराठी विषयासाठी ५० गुण आणि गणित विषयासाठी १०० गुण असतात.
विषय १: प्रथम भाषा – मराठी (गुण: ५०, प्रश्न: २५)
मराठी विषयाचा अभ्यासक्रम मुख्यत्वे विद्यार्थ्यांची आकलन क्षमता, व्याकरण आणि शब्दसंपत्ती तपासण्यावर आधारित आहे.
- आकलन:
- उतारा वाचून त्यावर आधारित प्रश्नांची उत्तरे देणे.
- कविता वाचून त्यावर आधारित प्रश्नांची उत्तरे देणे.
- सुसंगत वाक्यांचा परिच्छेद तयार करणे.
- व्यावहारिक व्याकरण:
- वर्णांचे प्रकार (स्वर, स्वरादी, व्यंजन).
- शब्दांच्या जाती: नाम, सर्वनाम, विशेषण, क्रियापद.
- लिंग, वचन, काळ ओळखणे.
- विरामचिन्हे: पूर्णविराम, स्वल्पविराम, प्रश्नचिन्ह, उद्गारवाचक चिन्ह.
- शुद्ध आणि अशुद्ध शब्द ओळखणे.
- शब्दसंपत्ती:
- समानार्थी आणि विरुद्धार्थी शब्द.
- एका शब्दाचे भिन्न अर्थ.
- शब्दसमूहाबद्दल एक शब्द.
- वाक्प्रचार व त्यांचे अर्थ.
- म्हणी व त्यांचे अर्थ.
- इतर घटक:
- जाहिरात, संवाद, सूचना फलक यावर आधारित प्रश्न.
(अधिकृत मराठी अभ्यासक्रमासाठी येथे क्लिक करा: Marathi Syllabus PDF)
विषय २: गणित (गुण: १००, प्रश्न: ५०)
गणिताचा अभ्यासक्रम विद्यार्थ्यांच्या तार्किक आणि गणितीय कौशल्यांवर लक्ष केंद्रित करतो.
- संख्याज्ञान:
- आंतरराष्ट्रीय व रोमन संख्याचिन्हे.
- ७ अंकी संख्यांचे वाचन व लेखन.
- संख्यांची स्थानिक किंमत, दर्शनी किंमत आणि विस्तारित मांडणी.
- संख्यांचा लहान-मोठेपणा आणि क्रम.
- संख्यांवरील क्रिया:
- बेरीज, वजाबाकी, गुणाकार आणि भागाकार (मोठ्या संख्यांवर आधारित).
- शाब्दिक उदाहरणे.
- अपूर्णांक:
- समच्छेद, भिन्नच्छेद अपूर्णांक.
- अपूर्णांकांचा लहान-मोठेपणा.
- मापन:
- लांबी, वस्तुमान, धारकता (मीटर, ग्रॅम, लिटर).
- काळ (घड्याळ), कालगणना (कॅलेंडर).
- नोटा आणि नाणी (चलन).
- भूमिती:
- कोन व कोनांचे प्रकार (लघुकोन, काटकोन, विशालकोन).
- वर्तुळ (केंद्र, त्रिज्या, व्यास, जीवा).
- त्रिकोण, चौरस, आयत यांची ओळख.
- परिमिती (त्रिकोण, चौरस, आयत).
- चित्ररूप माहिती:
- चित्रालेखाचे वाचन करून प्रश्नांची उत्तरे देणे.
(अधिकृत गणित अभ्यासक्रमासाठी येथे क्लिक करा: Maths Syllabus PDF)
पेपर २: तृतीय भाषा (इंग्रजी) आणि बुद्धिमत्ता चाचणी (एकूण गुण: १५०)
या पेपरमध्ये इंग्रजी विषयासाठी ५० गुण आणि बुद्धिमत्ता चाचणीसाठी १०० गुण असतात.
विषय ३: तृतीय भाषा – इंग्रजी (गुण: ५०, प्रश्न: २५)
इंग्रजी विषयाचा अभ्यासक्रम विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत भाषिक कौशल्यांवर आधारित आहे.
- Vocabulary (शब्दसंग्रह):
- Letters of the alphabet (अक्षरे ओळखणे).
- Words and their meanings (शब्दांचे अर्थ).
- Opposite words (विरुद्धार्थी शब्द).
- Rhyming words (यमक जुळणारे शब्द).
- Words related to objects, animals, colours, etc. (वस्तू, प्राणी, रंग इत्यादींशी संबंधित शब्द).
- Grammar (व्याकरण):
- Parts of Speech (शब्दांच्या जाती – Noun, Pronoun, Verb, Adjective).
- Articles (a, an, the).
- Punctuation (विरामचिन्हे).
- Singular-Plural (एकवचन-अनेकवचन).
- Simple sentence formation (साधी वाक्यरचना).
- Reading and Comprehension (आकलन):
- Reading short passages or poems and answering questions. (छोटे उतारे किंवा कविता वाचून प्रश्नांची उत्तरे देणे).
- Understanding instructions, requests, and commands (सूचना आणि आज्ञा समजून घेणे).
- Creative Writing (सृजनात्मक लेखन):
- Solving riddles (कोडी सोडवणे).
- Completing sentences (वाक्य पूर्ण करणे).
(अधिकृत इंग्रजी अभ्यासक्रमासाठी येथे क्लिक करा: English Syllabus PDF)
विषय ४: बुद्धिमत्ता चाचणी (गुण: १००, प्रश्न: ५०)
हा विषय विद्यार्थ्यांच्या तर्कशक्ती, विचार प्रक्रिया आणि निरीक्षण क्षमतेचे मूल्यांकन करतो.
- आकलन:
- सूचनापालन (दिलेल्या सूचनांनुसार कृती करणे).
- संख्या मालिका आणि अक्षर मालिका.
- वर्गीकरण:
- शब्द, संख्या, आकृत्या यांमधील विसंगत घटक ओळखणे.
- समसंबंध:
- शब्द, संख्या, आकृत्या यांमधील सारखेपणा किंवा संबंध ओळखून प्रश्न सोडवणे.
- क्रम ओळखणे:
- संख्या, अक्षरे किंवा चिन्हे यांचा क्रम ओळखणे.
- तर्क व अनुमान:
- वय, दिशा, रांगेतील स्थान यांवर आधारित प्रश्न.
- वेन आकृत्या.
- कूटप्रश्न:
- सांकेतिक भाषा (Code Language).
- आकृत्यांचे पृथक्करण:
- लपलेल्या आकृत्या शोधणे.
- तंतोतंत जुळणाऱ्या आकृत्या ओळखणे.
- आरशातील आणि पाण्यातील प्रतिमा ओळखणे.
- घडीच्या आकृत्या.
(अधिकृत बुद्धिमत्ता चाचणी अभ्यासक्रमासाठी येथे क्लिक करा: Intelligence Test Syllabus PDF)
परीक्षेच्या तयारीसाठी महत्त्वाचे मुद्दे (Important Tips for Preparation)
- अभ्यासक्रम समजून घ्या: सर्वात आधी, वर दिलेला शिष्यवृत्ती परीक्षा इयत्ता ४ थी अभ्यासक्रम पूर्णपणे समजून घ्या.
- वेळेचे नियोजन: प्रत्येक विषयाला योग्य वेळ द्या. अवघड वाटणाऱ्या विषयांना जास्त वेळ द्या.
- सराव महत्त्वाचा: मागील वर्षांच्या प्रश्नपत्रिका आणि सराव प्रश्नसंच नियमितपणे सोडवा.
- चुकांचे विश्लेषण: सराव करताना झालेल्या चुका तपासा आणि त्या पुन्हा होणार नाहीत याची काळजी घ्या.
- मूलभूत संकल्पना स्पष्ट करा: अभ्यासक्रम हा इयत्ता तिसरी आणि चौथीच्या पाठ्यपुस्तकांवर आधारित असतो, त्यामुळे शाळेच्या पुस्तकांचे वाचन पक्के करा.
योग्य नियोजन आणि सातत्यपूर्ण अभ्यासाने प्राथमिक शिष्यवृत्ती परीक्षेत यश मिळवणे नक्कीच शक्य आहे. वर दिलेला ४ थी शिष्यवृत्ती परीक्षा अभ्यासक्रम तुम्हाला तुमच्या तयारीसाठी एक रोडमॅप देईल. आपल्या पाल्यांना प्रोत्साहन द्या आणि त्यांच्या अभ्यासात मदत करा.
