CBSE 10 वी बोर्ड परीक्षा 2026: दोन परीक्षांचे नवीन नियम व पात्रता
CBSE ने इयत्ता १० वीच्या विद्यार्थ्यांसाठी २०२६ पासून दोन बोर्ड परीक्षा घेण्याबाबत अधिकृत स्पष्टीकरण (Notification) जारी केले आहे. या नवीन नियमांनुसार, सर्व विद्यार्थ्यांसाठी पहिल्या (1st) बोर्ड परीक्षेला बसणे पूर्णपणे अनिवार्य आहे. जर एखादा विद्यार्थी कोणत्याही कारणास्तव पहिल्या मुख्य परीक्षेत ३ किंवा त्याहून अधिक विषयांना गैरहजर राहिला, तर त्याला दुसऱ्या (2nd) बोर्ड परीक्षेला बसता येणार नाही; त्याला थेट पुढच्या वर्षी परीक्षा द्यावी लागेल.
CBSE 10th Board Exam 2026: दोन परीक्षांच्या नियमांचे सविस्तर स्पष्टीकरण
केंद्रीय माध्यमिक शिक्षण बोर्डाने (CBSE) १४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी जारी केलेल्या परिपत्रकानुसार (Notification No. 31/CBSE/CE/2-Board Examination-X/2026), काही विद्यार्थ्यांनी पहिल्या परीक्षेला न बसता थेट दुसऱ्या परीक्षेला बसण्याची परवानगी मागितली होती. यावर बोर्डाने कडक शब्दांत स्पष्टीकरण देत दुसऱ्या परीक्षेसाठी कोण पात्र असेल, याचे नियम ठरवून दिले आहेत.
दुसऱ्या परीक्षेसाठी (2nd Board Exam) महत्त्वाचे नियम आणि अटी
विद्यार्थी आणि पालकांनी खालील नियम काळजीपूर्वक समजून घेणे आवश्यक आहे:
१. पहिल्या परीक्षेची अनिवार्यता: सर्व विद्यार्थ्यांसाठी पहिल्या बोर्ड परीक्षेला (1st Board Examination) उपस्थित राहणे सक्तीचे (Mandatory) आहे.
२. गुण वाढवण्यासाठी संधी (Improvement): जे विद्यार्थी पहिल्या परीक्षेत उत्तीर्ण झाले आहेत आणि पात्र आहेत, ते विज्ञान, गणित, समाजशास्त्र आणि भाषा यांपैकी कोणत्याही ३ विषयांमध्ये आपले गुण सुधारण्यासाठी (Improvement) दुसऱ्या परीक्षेला बसू शकतात.
३. ‘Essential Repeat’ नियम: जर एखादा विद्यार्थी पहिल्या परीक्षेत ३ किंवा त्याहून अधिक विषयांना गैरहजर असेल, तर त्याला दुसऱ्या परीक्षेला बसता येणार नाही. अशा विद्यार्थ्यांना “Essential Repeat” (अनिवार्य पुनरावृत्ती) श्रेणीत टाकले जाईल आणि त्यांना पुढील वर्षी फेब्रुवारी महिन्यातच मुख्य परीक्षा द्यावी लागेल.
४. कंपार्टमेंट विद्यार्थ्यांसाठी (Compartment): ज्या विद्यार्थ्यांचा पहिल्या परीक्षेचा निकाल ‘कंपार्टमेंट’ आला आहे, ते विद्यार्थी कंपार्टमेंट श्रेणीअंतर्गत दुसऱ्या परीक्षेला बसू शकतात.
५. अतिरिक्त विषय (Additional Subjects): इयत्ता १० वी उत्तीर्ण झाल्यानंतर ‘अतिरिक्त विषयांसाठी’ स्वतंत्रपणे परीक्षा देण्याची परवानगी दिली जाणार नाही.
दुसऱ्या परीक्षेसाठी पात्रतेचे निकष (Eligibility Criteria)
दुसऱ्या परीक्षेला बसण्यासाठी कोण पात्र आहे, याची अधिकृत यादी खालीलप्रमाणे:
| अ.क्र. | विद्यार्थ्याची स्थिती (Category) | दुसऱ्या परीक्षेतील पात्रता |
| १ | Improvement (गुणसुधारणा) | जास्तीत जास्त ३ मुख्य विषयांपर्यंत |
| २ | Compartment (कंपार्टमेंट) | First / Third Chance Compartment |
| ३ | Compartment + Improvement | दोन्ही श्रेणींमधील एकत्रित विद्यार्थी |
| ४ | विषय बदलून उत्तीर्ण झालेले | विषय बदलून (Replacement of subject) पास झालेल्या विद्यार्थ्यांसाठी Improvement |
📌 महत्त्वाचे मुद्दे
कोणत्याही परिस्थितीत पहिल्या परीक्षेत दांडी मारून थेट दुसऱ्या परीक्षेत यश मिळवण्याचा शॉर्टकट उपलब्ध नाही.
३ किंवा जास्त विषयांना गैरहजर राहिल्यास थेट एक वर्ष वाया जाईल (Essential Repeat).
CBSE या नियमांबाबत अत्यंत स्पष्ट असून, या नियमांच्या विरोधात आलेल्या कोणत्याही विनंतीला बोर्डाकडून उत्तर दिले जाणार नाही.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
CBSE चे हे नवीन धोरण विद्यार्थ्यांमध्ये गांभीर्य निर्माण करण्यासाठी आणि परीक्षेतील शिस्त राखण्यासाठी बनवले आहे. शैक्षणिक वेबसाइट aapalathakare.in च्या माध्यमातून आमचा सर्व विद्यार्थी आणि पालकांना सल्ला आहे की, पहिल्या बोर्ड परीक्षेची परिपूर्ण तयारी करा आणि कोणत्याही विषयाला गैरहजर राहणे टाळा.
शैक्षणिक आणि स्पर्धा परीक्षांच्या अशाच अचूक आणि जलद अपडेट्ससाठी aapalathakare.in ला नक्की भेट देत राहा!
