SC, OBC Scholarship: विद्यार्थ्यांसाठी मोठी बातमी! शिष्यवृत्तीसाठी आता ‘अधिवास प्रमाणपत्राची’ (Domicile) गरज नाही

केंद्र सरकारच्या सामाजिक न्याय आणि सक्षमीकरण विभागाने (Department of Social Justice and Empowerment) देशभरातील अनुसूचित जाती (SC) आणि इतर मागासवर्गीय (OBC) विद्यार्थ्यांसाठी एक अत्यंत दिलासादायक निर्णय घेतला आहे. जर तुम्ही किंवा तुमच्या ओळखीचे कोणी शिष्यवृत्तीसाठी (Scholarship) अर्ज करत असाल, तर ही बातमी तुमच्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे.

शासनाने शिष्यवृत्तीची प्रक्रिया अधिक सुलभ आणि विद्यार्थीकेंद्रित करण्यासाठी अर्ज करताना लागणाऱ्या अधिवास प्रमाणपत्राची (Domicile Certificate) अनिवार्य अट रद्द केली आहे.

शिष्यवृत्ती नियमांत नेमका काय बदल झाला?

यापूर्वी SC आणि OBC प्रवर्गातील विद्यार्थ्यांना मॅट्रिक-पूर्व (Pre-Matric) आणि मॅट्रिकोत्तर (Post-Matric) शिष्यवृत्ती योजनांसाठी अर्ज करताना अधिवास प्रमाणपत्र (Domicile Certificate) देणे बंधनकारक होते. हे प्रमाणपत्र मिळवण्यासाठी विद्यार्थ्यांचा बराच वेळ आणि पैसा खर्च होत असे. आता ही अट हटवल्यामुळे:

 कागदपत्रांचा भार कमी: विद्यार्थ्यांना क्लिष्ट कागदपत्रांच्या कचाट्यातून मुक्ती मिळाली आहे.

 १.२ कोटी विद्यार्थ्यांना थेट लाभ: केंद्र सरकारच्या या निर्णयाचा फायदा देशभरातील तब्बल १.२ कोटी SC आणि OBC विद्यार्थ्यांना होणार आहे.

परराज्यात शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी वरदान

सर्वाधिक फायदा अशा विद्यार्थ्यांचा होणार आहे, जे आपले मूळ राज्य सोडून दुसऱ्या राज्यात शिक्षणासाठी गेले आहेत. परराज्यात असताना मूळ राज्याचे अधिवास प्रमाणपत्र मिळवणे अत्यंत कठीण जायचे. आता ही अटच रद्द झाल्याने परराज्यात शिकणाऱ्या हजारो विद्यार्थ्यांचा शिष्यवृत्तीचा मार्ग मोकळा झाला आहे.

‘सेतू’ (SETU) पोर्टल: शिष्यवृत्ती अर्जासाठी आता नवे डिजिटल व्यासपीठ

शिष्यवृत्तीचे कामकाज अधिक पारदर्शक आणि वेगवान करण्यासाठी शासनाने ‘डिजिटल इंडिया’ अंतर्गत एक मोठे पाऊल उचलले आहे. सरकारने उमंग (UMANG) ॲप आणि मंचावर ‘सेतू’ (SETU – शैक्षणिक परिवर्तन आणि उन्नतीसाठी शिष्यवृत्ती) हे नवीन सर्वसमावेशक पोर्टल सुरू केले आहे.

SETU पोर्टलचे मुख्य फायदे:

 एकच प्लॅटफॉर्म: विद्यार्थी, शैक्षणिक संस्था, जिल्हा आणि राज्य अधिकारी या सर्वांसाठी आता हे एकच सामायिक व्यासपीठ (Common Platform) असेल.

 सोपी प्रक्रिया: या पोर्टलवरून शिष्यवृत्तीसाठी नवीन अर्ज नोंदणी (Registration), अर्जाची सद्यस्थिती (Application Status) तपासणे आणि कागदपत्रांची पडताळणी करणे अत्यंत सोपे झाले आहे.

 पारदर्शकता: प्रक्रियेतील त्रुटी दूर होऊन विद्यार्थ्यांना वेळेवर शिष्यवृत्तीची रक्कम त्यांच्या खात्यात मिळण्यास मदत होईल.

शासनाचा पुढील दृष्टिकोन

कल्याणकारी योजनांचा लाभ तळागाळातील विद्यार्थ्यांपर्यंत वेळेवर पोहोचावा आणि लालफितीचा कारभार थांबावा, हे या निर्णयामागील मुख्य उद्दिष्ट आहे. तंत्रज्ञानाचा वापर करून भविष्यातही शिष्यवृत्ती प्रक्रियेत असेच विद्यार्थीस्नेही बदल केले जातील, असे विभागाने स्पष्ट केले आहे.

(ही महत्त्वाची माहिती तुमच्या मित्रांना आणि गरजू विद्यार्थ्यांना नक्की शेअर करा, जेणेकरून त्यांना या नवीन नियमाचा फायदा घेता येईल.)