महाराष्ट्र शिष्यवृत्ती परीक्षा २०२६ (इ. ४ थी व ७ वी): तारीख, पात्रता आणि अर्ज प्रक्रिया
महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषद, पुणे यांनी एप्रिल २०२६ मध्ये होणाऱ्या प्राथमिक व उच्च प्राथमिक शिष्यवृत्ती परीक्षेची अधिसूचना जाहीर केली आहे.1. सर्वात महत्त्वाचा बदल म्हणजे शैक्षणिक वर्ष २०२५-२६ पासून परीक्षेचे स्तर बदलण्यात आले असून आता इयत्ता ५ वी ऐवजी इयत्ता ४ थी आणि इयत्ता ८ वी ऐवजी इयत्ता ७ वी साठी ही परीक्षा घेतली जाईल .
विद्यार्थ्यांमध्ये लहान वयातच स्पर्धात्मक दृष्टीकोन निर्माण करण्यासाठी आणि आर्थिक दुर्बल घटकातील हुशार विद्यार्थ्यांना आर्थिक सहाय्य देण्यासाठी ही परीक्षा अत्यंत महत्त्वाची आहे.
महत्वाचे हायलाईट्स (Key Highlights)
| तपशील | माहिती |
| परीक्षेचे नाव | प्राथमिक शिष्यवृत्ती (इ. ४ थी) व उच्च प्राथमिक शिष्यवृत्ती (इ. ७ वी) |
| परीक्षा दिनांक | रविवार, २६ एप्रिल २०२६ |
| अर्ज करण्याची पद्धत | फक्त ऑनलाईन (शाळेमार्फत) |
| संकेतस्थळ | www.mscepune.in किंवा https://puppssmsce.in |
| शिष्यवृत्ती रक्कम | इ. ४ थी: ₹५००/महिना | इ. ७ वी: ₹७५०/महिना (३ वर्षांसाठी) |
शिष्यवृत्ती परीक्षा म्हणजे काय? (What is Scholarship Exam?)
ही महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषदेमार्फत घेतली जाणारी एक स्पर्धा परीक्षा आहे. यात गुणवत्ता यादीत स्थान मिळवणाऱ्या विद्यार्थ्यांना पुढील शिक्षणासाठी आर्थिक मदत आणि प्रमाणपत्र देऊन गौरवण्यात येते.
- प्राथमिक शिष्यवृत्ती परीक्षा: आता इयत्ता ४ थी साठी आहे (पूर्वी ५ वी साठी होती).
- उच्च प्राथमिक शिष्यवृत्ती परीक्षा: आता इयत्ता ७ वी साठी आहे (पूर्वी ८ वी साठी होती).
टीप: सन २०२५-२६ हे संक्रमण वर्ष असल्याने जुन्या (५ वी/८ वी) आणि नवीन (४ थी/७ वी) दोन्ही इयत्तांच्या परीक्षा होतील, परंतु २०२६-२७ पासून फक्त ४ थी व ७ वी साठी नियमित परीक्षा होईल.
शिष्यवृत्ती परीक्षा इयत्ता ७ वी अभ्यासक्रम (Scholarship Exam Class 7th Syllabus): संपूर्ण माहिती
इयत्ता ४ थी शिष्यवृत्ती परीक्षा अभ्यासक्रम: संपूर्ण माहिती आणि विषयनिहाय विश्लेषण
महत्वाच्या तारखा (Important Dates)
ऑनलाईन अर्ज भरण्याचे वेळापत्रक खालीलप्रमाणे आहे13:
- नियमित शुल्कासह अर्ज: ३० डिसेंबर २०२५ ते ०२ फेब्रुवारी २०२६
- विलंब शुल्कासह अर्ज: ०३ फेब्रुवारी २०२६ ते १७ फेब्रुवारी २०२६
- अतिविलंब शुल्कासह अर्ज: १८ फेब्रुवारी २०२६ ते २३ फेब्रुवारी २०२६
- अति विशेष विलंब शुल्कासह: २४ फेब्रुवारी २०२६ ते २८ फेब्रुवारी २०२६
महत्वाचे: दिनांक २८/०२/२०२६ नंतर कोणत्याही परिस्थितीत ऑनलाईन किंवा ऑफलाईन अर्ज स्वीकारले जाणार नाहीत.
पात्रता निकष (Eligibility Criteria)
या परीक्षेला बसण्यासाठी खालील अटी पूर्ण करणे आवश्यक आहे:
- रहिवासी: विद्यार्थी महाराष्ट्राचा रहिवासी असावा.
- शाळा: विद्यार्थी शासनमान्य शाळेत इयत्ता ४ थी किंवा ७ वी मध्ये शिकत असावा.
- वयोमर्यादा (१ जून २०२५ रोजी):
| इयत्ता | सर्वसाधारण प्रवर्ग (कमाल वय) | दिव्यांग (कमाल वय) |
| इ. ४ थी | १० वर्षे | १४ वर्षे |
| इ. ७ वी | १३ वर्षे | १७ वर्षे |
परीक्षा शुल्क (Exam Fees)
शासकीय नियमांनुसार परीक्षा शुल्क खालीलप्रमाणे आहे (नियमित कालावधीसाठी):
- बिगरमागास (Open/OBC/SBC): प्रवेश शुल्क ₹५० + परीक्षा शुल्क ₹१५० = ₹२००/-
- मागासवर्गीय (SC/ST/VJ/NT) व दिव्यांग: प्रवेश शुल्क ₹५० + परीक्षा शुल्क ₹७५ = ₹१२५/-
- शाळा संलग्नता शुल्क: ₹२००/- प्रति वर्ष (प्रत्येक शाळेसाठी अनिवार्य).
परीक्षेचे स्वरूप (Exam Pattern)
परीक्षा वस्तुनिष्ठ आणि बहुपर्यायी (MCQ) स्वरूपाची असेल. प्रत्येक प्रश्नाला ४ पर्याय असतील20202020.
पेपर आणि गुण विभागणी:
| पेपर | विषय | प्रश्न संख्या | गुण | वेळ |
| पेपर १ | प्रथम भाषा (First Language) | २५ | ५० | सकाळी ११:०० ते १२:३० |
| गणित (Mathematics) | ५० | १०० | ||
| पेपर २ | तृतीय भाषा (Third Language) | २५ | ५० | दुपारी ०२:०० ते ०३:३० |
| बुद्धिमत्ता चाचणी (Intelligence Test) | ५० | १०० |
- उत्तीर्ण निकष: प्रत्येक पेपरमध्ये किमान ४०% गुण मिळवणे आवश्यक आहे.
अर्ज कसा करावा? (How to Apply)
विद्यार्थी किंवा पालक वैयक्तिकरित्या अर्ज करू शकत नाहीत. अर्ज करण्याची प्रक्रिया फक्त शाळेमार्फतच होते.
- पालकांनी शाळेच्या मुख्याध्यापकांशी संपर्क साधावा.
- विद्यार्थ्याचा फोटो आणि स्वाक्षरी शाळेकडे जमा करावी.
- शाळेने www.mscepune.in या संकेतस्थळावरून ‘शाळा लॉगिन’ मधून अर्ज भरावेत.
- फी भरल्यानंतर त्याची पावती शाळेने जतन करून ठेवावी.
FAQs: वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न
१. ही परीक्षा कोणत्या माध्यमांमधून देता येते?
ही परीक्षा मराठी, उर्दू, हिंदी, गुजराती, इंग्रजी, तेलुगु आणि कन्नड अशा एकूण ७ माध्यमांमधून देता येते28. याशिवाय सेमी-इंग्रजीचा पर्यायही उपलब्ध आहे29.
२. CBSE किंवा ICSE बोर्डाचे विद्यार्थी ही परीक्षा देऊ शकतात का?
होय, CBSE/ICSE बोर्डाचे विद्यार्थी परीक्षा देऊ शकतात आणि त्यांना प्रमाणपत्र मिळेल. मात्र, त्यांना शिष्यवृत्तीची आर्थिक रक्कम मिळत नाही 30303030.
३. शिष्यवृत्ती मिळवण्यासाठी किती गुण आवश्यक आहेत?
शिष्यवृत्ती मिळवण्यासाठी विद्यार्थ्यांना दोन्ही पेपरमध्ये किमान ४०% गुण मिळवणे आवश्यक आहे आणि राज्य किंवा जिल्हास्तरीय गुणवत्ता यादीत स्थान मिळवणे गरजेचे आहे31.
४. अर्ज भरताना आधार कार्ड अनिवार्य आहे का?
होय, अर्ज भरताना विद्यार्थ्याचा आधार क्रमांक किंवा आधार एनरॉलमेंट क्रमांक भरणे अनिवार्य आहे32.
५. परीक्षेचा निकाल आणि शिष्यवृत्ती कधी मिळते?
ही परीक्षा २६ एप्रिल २०२६ रोजी होणार आहे. गुणवत्ता यादी जाहीर झाल्यानंतर ३ वर्षांसाठी दरमहा शिष्यवृत्ती (४ थी साठी ₹५०० व ७ वी साठी ₹७५०) दिली जाते.
इयत्ता ४ थी आणि ७ वी च्या विद्यार्थ्यांसाठी ही सुवर्णसंधी आहे. या परीक्षेमुळे मुलांचा पाया पक्का होतो आणि भविष्यातील मोठ्या स्पर्धा परीक्षांची तयारी होते. पालकांनी शेवटच्या तारखेची वाट न पाहता (०२ फेब्रुवारी २०२६ पूर्वी) शाळेत संपर्क साधून आपल्या पाल्याचा अर्ज भरावा.
अधिक माहितीसाठी: महाराष्ट्र राज्य परीक्षा परिषद संकेतस्थळ.
