ZP Teacher Promotion Maharashtra 2026: विस्तार अधिकारी, केंद्रप्रमुख पदोन्नतीसाठी TET अनिवार्य!
शिक्षक पदोन्नतीबाबत शासनाचा नवीन निर्णय काय आहे?
राज्यातील सर्व जिल्हा परिषदांमध्ये शिक्षकांच्या विविध पदांवरील पदोन्नतीची कार्यवाही सध्या सुरू आहे. सामान्यतः ही पदोन्नती ‘सेवा ज्येष्ठता आणि गुणवत्ता’ (Seniority and Merit) या आधारावर केली जाते. परंतु, प्राथमिक शिक्षण संचालनालयाने दिनांक १४ मे २०२६ रोजी काढलेल्या पत्रकानुसार, आता पुढील पदांवर पदोन्नती देताना केवळ सेवा ज्येष्ठता पुरेशी ठरणार नाही.
उमेदवारांना पदोन्नतीसाठी TET (MAHATET) किंवा CTET उत्तीर्ण असणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. त्यामुळे पदोन्नती समितीला आता शिक्षकांच्या ज्येष्ठतेसह त्यांची ‘शिक्षक पात्रता’ देखील तपासावी लागणार आहे.
कोणत्या पदांसाठी TET अनिवार्य आहे?
मुख्याध्यापक/केंद्रप्रमुख पदी पदवीधर शिक्षकांना पदोन्नती मिळेल पण वेतन मात्र शिक्षक पद इतकेच
पदवीधर शिक्षकांना मिळणार मुख्याध्यापक/केंद्रप्रमुख पदी पदोन्नती मिळेल पण वेतन मात्र शिक्षक पद इतकेच महाराष्ट्र शासनाच्या ग्रामविकास विभागाने दिनांक आठ मे 2019 रोजी...
पदोन्नतीद्वारे भरल्या जाणाऱ्या खालील पदांसाठी TET/CTET परीक्षा उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे:
- शिक्षण विस्तार अधिकारी
- केंद्रप्रमुख
- मुख्याध्यापक
- पदवीधर शिक्षक
सर्वोच्च आणि उच्च न्यायालयाचे स्पष्ट आदेश
शासनाने हा निर्णय काही अचानक घेतलेला नाही, तर यामागे देशाच्या सर्वोच्च न्यायालयाचे (Supreme Court) आणि राज्याच्या उच्च न्यायालयाचे (High Court) भक्कम आदेश आहेत.
- सर्वोच्च न्यायालयाचा निर्णय: मा. सर्वोच्च न्यायालयाने ‘अंजुमन-इशात-ए-तालीम’ या प्रकरणात स्पष्टपणे नमूद केले आहे की, शिक्षकांना पदोन्नतीसाठी शिक्षक पात्रता परीक्षा (TET-MAHATET/CTET) उत्तीर्ण असणे आवश्यक आहे.
- उच्च न्यायालयाचे निकाल: राज्यातील शिक्षकांनी पदोन्नतीसंदर्भात मा. उच्च न्यायालयात (औरंगाबाद, मुंबई आणि नागपूर खंडपीठ) अनेक याचिका दाखल केल्या होत्या. या विविध न्यायनिवाड्यांमध्ये (उदा. याचिका क्रमांक २७८५/२०२६, ६३९१/२०२६, २६०६/२०२६) न्यायालयाने देखील पदोन्नतीसाठी TET अनिवार्य असल्याचे स्पष्ट केले आहे.
पदोन्नतीसाठी निवडसूची आणि सेवाज्येष्ठता नियम (GR 2019)
पदोन्नतीची प्रक्रिया राबवताना सामान्य प्रशासन विभागाच्या दिनांक ०१/०९/२०१९ च्या शासन निर्णयातील (GR) तरतुदींचे पालन करणे अनिवार्य आहे. यातील नियमांनुसार तारखांचे गणित खालीलप्रमाणे समजून घेणे महत्त्वाचे आहे:
- निवडसूची वर्ष: सध्या २०२५-२६ हे निवडसूची वर्ष सुरू आहे.
- पात्रता/अर्हता तपासण्याचा दिनांक: शासन निर्णयातील ५.१.३ तरतुदीनुसार, निवडसूची वर्षाच्या पहिल्या तारखेस (म्हणजेच १ सप्टेंबर रोजी) उमेदवाराने निम्न पदावरील किमान सेवा आणि पदोन्नतीसाठीची इतर अर्हता पूर्ण केलेली असावी. म्हणजेच २०२५-२६ साठी दिनांक ०१/०९/२०२५ रोजीची अर्हता विचारात घेतली जाईल.
- ज्येष्ठता सूचीचा दिनांक: शासन निर्णयातील ५.२ तरतुदीनुसार, ज्या पदावर पदोन्नती द्यायची आहे, त्याच्या निम्नस्तरीय पदाची लगतच्या वर्षाची अंतिम ज्येष्ठता सूची तयार करावी लागते. त्यानुसार दिनांक ०१/०१/२०२५ रोजीच्या ज्येष्ठता सूचीच्या आधारे पदोन्नतीची कार्यवाही केली जाईल.
महत्त्वाची नोंद: जर ०१/०९/२०२५ रोजी अर्हता धारण करणारे कर्मचारी विचारात घेतल्यानंतरही पदे रिक्त राहत असतील, तर पदोन्नती समितीच्या बैठकीच्या तारखेपर्यंत ज्यांनी किमान सेवा आणि अर्हता पूर्ण केली आहे, अशा कर्मचाऱ्यांचाही विचार करता येईल.
महत्त्वाच्या तारखा आणि माहिती
| तपशील (Details) | माहिती (Information) |
|---|---|
| परिपत्रक दिनांक | १४ मे २०२६ |
| विषय | विस्तार अधिकारी, केंद्रप्रमुख, मुख्याध्यापक, पदवीधर शिक्षक पदोन्नती |
| अनिवार्य पात्रता | TET (MAHATET) किंवा CTET उत्तीर्ण |
| निवडसूची वर्ष | २०२५ – २०२६ |
| पात्रता/अर्हता दिनांक | ०१ सप्टेंबर २०२५ |
| ज्येष्ठता सूची दिनांक | ०१ जानेवारी २०२५ |
Loading...
Loading...
Reload document
Open in new tab पदोन्नतीचा उतरता क्रम (Order of Promotion)
शिक्षण संचालनालयाने सर्व विभागीय शिक्षण उपसंचालक आणि शिक्षणाधिकारी यांना पदोन्नतीची कार्यवाही करताना एक विशिष्ट उतरता क्रम (Descending Order) पाळण्याच्या सूचना दिल्या आहेत. हा क्रम खालीलप्रमाणे असेल:
- प्रथम: शिक्षण विस्तार अधिकारी
- द्वितीय: केंद्र प्रमुख
- तृतीय: मुख्याध्यापक
- चतुर्थ: पदवीधर शिक्षक
याचा फायदा काय?
अशा उतरत्या क्रमाने पदोन्नती केल्यास, त्या त्या गटातील पदे वरच्या स्तरावर गेल्यामुळे रिक्त होतील. यामुळे जास्तीत जास्त उमेदवारांना पदोन्नतीची संधी मिळेल आणि रिक्त पदे प्रभावीपणे भरली जातील.
पवित्र पोर्टल शिक्षक भरतीवर (Pavitra Portal) होणारा सकारात्मक परिणाम
सध्या नोकरीच्या शोधात असलेल्या D.Ed/B.Ed धारकांसाठी ही अत्यंत आनंदाची बातमी आहे. परिपत्रकात स्पष्ट नमूद केले आहे की, वर नमूद केलेल्या पदांची पदोन्नती प्रक्रिया वेळेत पूर्ण झाल्यास, खालच्या स्तरावरील प्राथमिक शिक्षकांची आणि पदवीधर शिक्षकांची मोठ्या प्रमाणावर पदे रिक्त होतील.
ही निर्माण झालेली नवीन रिक्त पदे ‘पवित्र पोर्टल’ (Pavitra Portal) मार्फत थेट पदभरती प्रक्रियेने (Direct Recruitment) भरण्याची कार्यवाही पूर्ण करता येईल. यामुळे महाराष्ट्रातील शिक्षक भरतीला एक मोठी गती मिळण्याची दाट शक्यता आहे.
पुढील कार्यवाही आणि अधिकाऱ्यांसाठी सूचना (Important Instructions)
- न्यायालयीन प्रलंबित प्रकरणे: काही जिल्हा परिषदांमधील पदोन्नतीबाबत उच्च न्यायालयात याचिका दाखल आहेत. अधिकाऱ्यांनी सरकारी वकील / झेडपी वकील यांच्याशी संपर्क साधून वेळेत शपथपत्र दाखल करावे आणि या याचिका निकाली काढून पदोन्नतीचा मार्ग मोकळा करावा.
- अहवाल सादरीकरण: प्रचलित नियम आणि न्यायालयाचे आदेश विचारात घेऊन शिक्षणाधिकारी (प्राथमिक) यांनी पदोन्नतीची कार्यवाही पूर्ण करावी आणि त्याचा सविस्तर अहवाल संचालनालयास त्वरित सादर करावा.
